Sesja wiosenna Zgromadzenia Federalnego Szwajcarii rozpoczęła się 2 marca i potrwa do 20 marca 2026 r. Obradujący w Bernie członkowie Rady Narodowej (izba niższa) i Rady Kantonów (izba wyższa) mają w porządku obrad szereg spraw, które bezpośrednio dotyczą bezpieczeństwa energetycznego, finansów publicznych i uregulowań konstytucyjnych. Poniżej przedstawiamy najważniejsze punkty oraz możliwe scenariusze ich rozstrzygnięć.
Zmiana prawa jądrowego i możliwość budowy nowych elektrowni
Rząd federalny zgłosił projekt nowelizacji ustawy o energii jądrowej, który ma uchylić dotychczasowy zakaz budowy nowych elektrowni atomowych. Według komunikatu Federalnego Rządu celem jest pozostawienie energii jądrowej jako opcji dla długoterminowego bezpieczeństwa dostaw energii. W praktyce propozycja trafi na dyskusję w Radzie Kantonów, a odpowiednie komisje parlamentarne już rekomendują przyjęcie projektu. To jednak nie przesądza o końcowym losie zmiany: w systemie szwajcarskim kwestie energetyczne mogą trafić do powszechnego głosowania, zwłaszcza jeśli pojawi się mocny sprzeciw w społeczeństwie lub w innych częściach parlamentu.
Projekt rządowy występuje jako kontrpropozycja do obywatelskiej inicjatywy „Jederzeit Strom für alle (Blackout stoppen)”, która w 2024 r. zebrała ponad 129 000 podpisów. Inicjatywy ludowe w Szwajcarii mogą prowadzić do zmian konstytucyjnych lub do ustawodawczych rozmów parlamentarnych; parlament często przedstawia własne kontrpropozycje, które następnie mogą być przedmiotem referendum i porównawczego głosowania z inicjatywą źródłową.
13. wypłata emerytur AHV – kwestia finansowania
W 2024 r. wyborcy zaakceptowali wprowadzenie tzw. 13. wypłaty w systemie AHV (szwajcarski ubezpieczeniowy system emerytalny). Wypłata ma być dokonana w grudniu 2026 r., ale pozostaje do wyjaśnienia, skąd zostaną pozyskane środki. Rada Kantonów poprzednio poparła wariant łączący podwyższenie VAT oraz składek pracowniczych. Z kolei Rada Federalna i Rada Narodowa opowiadają się za finansowaniem wyłącznie przez wyższy VAT. Wybór wariantu ma konkretne konsekwencje: wzrost VAT skutkuje szerszym rozłożeniem kosztów na konsumentów, natomiast zwiększenie składek obciąży pracowników niżej w postaci mniejszego wynagrodzenia netto. Negocjacje nad kompromisem będą miały wpływ na budżety rodzin, emerytów oraz finanse kantonów.
Neutralność konstytucyjna i możliwe ograniczenia w sankcjach
Inicjatywa „Wahrung der schweizerischen Neutralität” dąży do wpisania do konstytucji zapisu, że neutralność Szwajcarii ma być trwała i „uzbrojona”. W 2025 r. Rada Kantonów przegłosowała kontrpropozycję, która celowo pominęła zapis o możliwości przyjmowania sankcji niezależnych od ONZ. Teraz sprawa trafi do Rady Narodowej, gdzie kontrpropozycja może napotkać opór. Zmiany konstytucyjne w zakresie neutralności mają charakter strategiczny: mogą ograniczać swobodę rządu przy dołączaniu do sankcji międzynarodowych i wpływać na politykę zagraniczną, współpracę finansową i prawną z partnerami oraz na stosunki gospodarcze.
Opłata dla kierowców tranzytowych
Rada Narodowa ma też głosować nad propozycją wprowadzenia dodatkowej opłaty za tranzyt przez Szwajcarię, zgłoszoną przez senatora SVP Marco Chiesę. Ma to na celu zmniejszenie natężenia ruchu na głównych szlakach tranzytowych, w szczególności na autostradzie A2 prowadzącej z północy na południe kraju. Rada Kantonów zaakceptowała już plan, a większość w Radzie Narodowej również jest mu przychylna. Wprowadzenie opłaty może zmienić koszty transportu międzynarodowego, skłaniać przewoźników do wyboru alternatywnych tras lub do wniesienia dodatkowych opłat od klientów, a także przynieść dochody przeznaczone na utrzymanie infrastruktury.
Inne sprawy poruszane podczas sesji
Program obrad obejmuje także wsparcie ofiar pożaru w Crans-Montana z stycznia 2026 r., propozycje zmian w przepisach dotyczących demonstracji, rozważane zakazy dotyczące foie gras, oraz dyskusje o minimalnych płacach. Każdy z tych punktów ma konkretne implikacje administracyjne: od wypłat pomocowych, przez zasady porządkowania zgromadzeń publicznych, po regulacje rynku pracy.
Możliwe scenariusze i konsekwencje
W najbliższych tygodniach możliwe są trzy główne scenariusze: parlament przyjmie propozycje rządowe i ustawodawstwo pójdzie dalej bez konieczności referendum; parlament przyjmie kontrpropozycje i to społeczeństwo będzie musiało ostatecznie zdecydować w głosowaniu powszechnym; lub debata polityczna doprowadzi do kompromisów, które częściowo zadowolą różne frakcje, ale pozostawią otwarte pytania finansowe i wykonawcze. Dla obywateli oznacza to monitorowanie decyzji dotyczących kosztów życia (VAT, opłaty tranzytowe), bezpieczeństwa energetycznego oraz zmiany w prawie konstytucyjnym, które wpływają na politykę zagraniczną i możliwości administracyjne rządu.
Prace parlamentu będą kontynuowane przez cały okres sesji. Będziemy śledzić przebieg dyskusji, propozycje poprawek i ewentualne zwroty legislacyjne, które mogą wpłynąć na ostateczny kształt ustaw i na to, czy poszczególne sprawy trafią pod głosowanie obywatelskie.
— Paweł
Źródło: iamexpat.ch
Zapisz się do naszego newslettera i bądź na bieżąco z informacjami, wiadomościami, polskimi usługami, ofertami pracy i wydarzeniami w Szwajcarii!
