Rząd szwajcarski proponuje utworzenie nowego funduszu na zbrojenia, który miałby zostać sfinansowany częściowo z istniejącego budżetu armii oraz poprzez tymczasowe zwiększenie podatku od wartości dodanej (Mehrwertsteuer, VAT) o 0,8 punktu procentowego. Podwyżka miałaby być ograniczona w czasie – na dziesięć lat – a jej celem jest zebranie dodatkowych środków na modernizację i wyposażenie Sił Zbrojnych w obliczu zmieniającej się sytuacji bezpieczeństwa w Europie. Według rządu brakuje około 31 miliardów franków, by zrealizować zaplanowane potrzeby obronne.
Proces legislacyjny ruszył od wysłania projektu do procedury konsultacyjnej (Vernehmlassung). Kolejne kroki to dyskusje parlamentarnej i – w efekcie – ewentualne powszechne głosowanie zaplanowane na lato 2027. Jeśli obywatele poprą propozycję w referendum, podwyżka VAT mogłaby wejść w życie od 2028 roku. Minister Pfister podkreślił, że przedłużenie bezzasadnej na początku dziesięcioletniej daty obowiązywania podwyżki wymagałoby ponownego zatwierdzenia przez lud.
W praktyce mechanizm ma działać tak: dodatkowe wpływy z VAT trafiałyby do nowego funduszu, a środki z budżetu armii zostałyby przeniesione do tego samego funduszu, co ma pozwolić na planowanie wieloletnich zakupów i inwestycji. Z formalnego punktu widzenia wariant ten oznacza wzmocnienie finansowania z jednorodnego źródła celowego, chociaż sam projekt musi jeszcze przejść przez konsultacje i uzyskać poparcie parlamentu oraz – prawdopodobnie – wyborców.
W zakresie zakupów sprzętu rząd podjął już konkretne decyzje wynikające z ograniczeń budżetowych: w referendum 2020 zatwierdzono zakup myśliwców F-35 za maksymalnie sześć miliardów franków. W efekcie indexacji i rosnących kosztów produkcji rząd uzyskał ograniczony dodatkowy kredyt w wysokości 394 milionów franków, co pozwala obecnie na zakup maksymalnie około 30 maszyn zamiast pierwotnie planowanych 36. Aby kupno całej puli 36 samolotów wymagałoby dodatkowego kredytu rzędu około 1,1 miliarda franków – na co rząd obecnie nie sięga.
Równocześnie dostawy zamówionych systemów przeciwlotniczych Patriot z USA uległy opóźnieniu o cztery do pięciu lat, co zdaniem szefów zakupów generuje znaczące dodatkowe koszty (szacunki mówią o wzroście kosztów nawet do kilkudziesięciu procent w najgorszych scenariuszach). W odpowiedzi rząd chce przeprowadzić ocenę zakupu dodatkowego systemu przeciwlotniczego, preferując rozwiązania produkowane w Europie (jako przytoczony przykład wymienia się system SAMP/T). Finansowanie tego ewentualnego dodatkowego systemu miałoby pochodzić z regularnego budżetu armii, a nie z proponowanego podatkowego funduszu.
Polityczne reakcje są podzielone: lewica (SP) krytykuje plan jako marnotrawstwo i domaga się przedstawienia wariantu cięć i priorytetyzacji, w tym rezygnacji z F-35 na rzecz rozwiązań europejskich. Centrowi politycy opowiadają się za propozycją rządu i wskazują, że tymczasowy wzrost VAT jest najbardziej sprawiedliwym i politycznie wykonalnym rozwiązaniem zwiększenia finansowania bezpieczeństwa.
Możliwe scenariusze po ewentualnym odrzuceniu projektu przez wyborców to: ograniczenia w zakupach sprzętu (mniej samolotów, odsunięcie inwestycji), przesunięcia w priorytetach wydatków armii, zwiększenie i tak już stałych wydatków kosztem innych programów publicznych albo szukanie alternatywnych źródeł finansowania w budżecie federalnym. Z perspektywy gospodarstw domowych podwyżka VAT o 0,8 pkt proc. może oznaczać wyższe ceny konsumpcyjne, choć skala wpływu zależy od struktury wydatków poszczególnych gospodarstw i ewentualnych środków kompensacyjnych przewidzianych przez władze.
Harmonogram przewiduje najpierw zakończenie konsultacji, prace parlamentarne i – jeśli projekt przejdzie – referendum latem 2027. W tej fazie będą pojawiać się szczegóły dotyczące mechanizmów przekazywania środków, zasad rozliczania funduszu oraz projektów ustaw wdrażających. Ostateczny kształt finansowania i zakres zakupów zależeć będzie od decyzji politycznych i wyniku ewentualnego głosowania obywateli.
— Paweł
Źródło: 20min.ch
Zapisz się do naszego newslettera i bądź na bieżąco z informacjami, wiadomościami, polskimi usługami, ofertami pracy i wydarzeniami w Szwajcarii!
