Składki do drugiego filaru od 20. roku życia — proponowana zmiana systemu emerytalnego

O co chodzi?

Komisja ds. społecznych i zdrowia w Radzie Narodowej proponuje, aby obowiązkowe potrącenia na drugą filarę (Pensionskasse/BVG) zaczynały być pobierane już od roku następującego po 19. urodzinach, czyli praktycznie od 20. roku życia. Obecnie w wielu rozwiązaniach systemu zawodowego obowiązek oszczędzania na kapitał emerytalny zaczyna się dopiero od 25. roku życia — młodsi pracownicy są zwykle objęci jedynie ubezpieczeniem ryzyka (środki na wypadek śmierci i niezdolności do pracy), nie zaś oszczędzaniem emerytalnym.

Kontekst prawny i administracyjny

W Szwajcarii system emerytalny opiera się na trzech filarach: pierwszy filar (AHV) to świadczenia państwowe, drugi filar (BVG) to obowiązkowe ubezpieczenia zawodowe prowadzone przez fundusze emerytalne, a trzeci filar to dobrowolne oszczędzanie prywatne. Propozycja zmiany wieku, od którego potrącane są składki do drugiego filaru, wymagać będzie zmiany odpowiednich przepisów dotyczących BVG i zasad rozliczania składek między pracodawcą a pracownikiem. Kolejnym krokiem procedury parlamentarnej jest analiza przez odpowiadającą komisję w Radzie Związkowej (Ständerat) i następnie głosowania w obu izbach. Ponieważ w przeszłości większe reformy systemu emerytalnego (np. BVG21) były przedmiotem referendum i odrzucone przez wyborców, szerszy proces konsultacji i ewentualne referendum nie można wykluczyć.

Argumenty stron i mechanizmy ekonomiczne

Zwolennicy zmiany podkreślają efekt procentu składanego: każda wpłacona wcześniej składka ma dłuższy czas na pomnażanie się przez zyski inwestycyjne i wkład pracodawcy. Przykładowe, uproszczone wyliczenie: pięć dodatkowych lat oszczędzania przy stałej stopie zwrotu będzie oznaczało, że ta część kapitału ma więcej okresów kapitalizacji do momentu przejścia na emeryturę, co zwiększa łączną kwotę zgromadzoną na koncie. W praktyce efekt zależy od stóp zwrotu funduszu, poziomu składek oraz od tego, czy pracodawca będzie dalej wnosił swoją część składki.

Przeciwnicy wskazują na skutki krótkoterminowe: niższy dochód netto młodych pracowników, których koszty życia mogą się w niektórych przypadkach utrudnić (np. wynajem, edukacja, start rodziny). Wyższą część składki do drugiego filaru będzie musiał ponieść także pracodawca, co — zdaniem krytyków — może podnieść koszty zatrudnienia młodych osób lub wpłynąć na warunki zatrudnienia. Argument pojawiający się w debacie mówi również, że korzyści z wcześniejszego oszczędzania najbardziej odczuwalna będzie dla tych, którzy dokonają „dowiązań” (tzw. einkauf) przed emeryturą — czyli głównie dla osób bliższych wieku przedemerytalnego.

Możliwe scenariusze i konsekwencje

1) Jeśli zmiana zostanie wprowadzona bez dodatkowych kompensacji, młodzi pracownicy zobaczą niższy wynagrodzenie netto od momentu wejścia w życie przepisów. To może wpłynąć na ich zdolność finansowania bieżących wydatków, zwłaszcza gdy pracodawcy nie będą równoważyć stricte całkowitych kosztów zatrudnienia.

2) Pracodawcy mogą próbować zrównoważyć wyższe koszty zatrudnienia (wynikające z wcześniejszych obowiązków płacenia składek) poprzez modyfikację ofert płacowych, umów lub warunków zatrudnienia. Niektóre sektory o niskich marżach mogłyby wprowadzić zmiany w strukturze wynagrodzeń.

3) Długoterminowo wcześniejsze rozpoczęcie oszczędzania zwiększa kapitał emerytalny kolejnych roczników pracowników. To jednak zależy od rzeczywistych wyników inwestycyjnych funduszy i od poziomu składek.

Co dalej?

Obecny krok to rekomendacja komisji w Radzie Narodowej; następnie projekt trafi do komisji w Radzie Związkowej. Potem możliwe są debaty parlamentar­ne i ewentualne głosowanie. W praktyce każda zmiana w systemie emerytalnym zwykle wiąże się z szerokimi konsultacjami społecznymi i politycznymi — i w Szwajcarii potencjalnie także z możliwością poddania ważniejszej reformy pod referendum.

Krótko

Propozycja skraca okres bez oszczędzania w drugim filarze z pięciu do zera lat, czyli zaczęcie oszczędzania przesunięte jest o pięć lat wstecz względem obecnych praktyk. To przyniesie wyraźne korzyści długoterminowe przez efekt kapitalizacji, ale może też oznaczać krótkoterminowe obniżenie dochodu netto młodych pracowników i dodatkowe koszty dla pracodawców.

Źródła i dodatkowe informacje

W tekście odwołujemy się do publicznej debaty w Szwajcarii dotyczącej BVG oraz do wypowiedzi polityków i rekomendacji komisji parlamentarnej. Szczegóły prawne dotyczące wieku objęcia ochroną ryzyka i rozpoczęcia oszczędzania można znaleźć w przepisach dotyczących Berufliche Vorsorge (BVG) oraz w dokumentach poselskich i materiałach komisji parlamentarnej.

Kontakt

Jeśli chcesz więcej szczegółów dotyczących mechaniki obliczania składek, wpływu stóp zwrotu na kapitał emerytalny lub przykładów obliczeniowych, można przygotować osobne, ilustrowane obliczenia porównujące start oszczędzania w wieku 20 i 25 lat.

— Natalia

Źródło: 20min.ch