Polacy w Szwajcarii – historia Polonii

Związki Polaków ze Szwajcarią sięgają znacznie głębiej niż współczesna emigracja zarobkowa. Przez ponad dwa stulecia Szwajcaria była dla Polaków azylem, miejscem nauki i ośrodkiem życia patriotycznego – a jednym z jej symboli stał się zamek w Rapperswilu z Muzeum Polskim.

Wielka Emigracja i wiek XIX

Po klęskach kolejnych powstań narodowych wielu polskich emigrantów znalazło schronienie w neutralnej i demokratycznej Szwajcarii. Republikański ustrój i tradycja udzielania azylu sprawiały, że kraj ten cieszył się wśród Polaków szczególną sympatią. Działali tu pisarze, naukowcy i działacze niepodległościowi.

Muzeum Polskie w Rapperswilu

W 1870 roku z inicjatywy hrabiego Władysława Platera w średniowiecznym zamku w Rapperswilu nad Jeziorem Zuryskim powstało Muzeum Polskie – „przybytek wolnego ducha Polski" w czasach, gdy kraj był wymazany z mapy Europy.

Gromadzono tam pamiątki narodowe, dzieła sztuki, archiwa i bibliotekę; przez pewien czas przechowywano również urnę z sercem Tadeusza Kościuszki. Muzeum, mimo burzliwych losów, działa w Rapperswilu do dziś i pozostaje ważnym ośrodkiem polskiej kultury w Szwajcarii.

Polacy na szwajcarskich uczelniach

Szwajcarskie uniwersytety – zwłaszcza w Zurychu i Genewie – jako jedne z pierwszych w Europie dopuszczały do studiów kobiety. Dzięki temu w XIX i na początku XX wieku kształciło się tu wiele Polek, m.in. na kierunkach medycznych i przyrodniczych, do których dostęp w zaborach był utrudniony. Szwajcaria była więc dla Polaków nie tylko azylem, ale i oknem na nowoczesną naukę.

Internowani żołnierze w 1940 roku

Po upadku Francji w czerwcu 1940 roku do Szwajcarii przekroczyła granicę 2. Dywizja Strzelców Pieszych generała Bronisława Prugara-Ketlinga – około 12 tysięcy polskich żołnierzy. Zostali internowani i rozmieszczeni w obozach pracy w całym kraju, gdzie budowali drogi, regulowali rzeki i pracowali w rolnictwie.

Szwajcaria umożliwiła też wielu z nich naukę: powstały tzw. obozy uniwersyteckie, a polscy studenci-żołnierze studiowali m.in. na politechnice w Zurychu i uniwersytetach we Fryburgu oraz Bernie. Część internowanych pozostała w Szwajcarii na stałe, dając początek powojennej Polonii.

Współczesna Polonia

Dzisiejsza Polonia w Szwajcarii to w dużej mierze efekt emigracji ostatnich dekad, która przyspieszyła po wejściu w życie umów dwustronnych otwierających szwajcarski rynek pracy dla obywateli Polski. Polacy pracują tu w budownictwie, opiece, gastronomii i przemyśle, ale też w nauce, medycynie i sektorze technologicznym.

Wokół polskich parafii, szkół sobotnich, organizacji i grup w mediach społecznościowych tętni dziś życie wspólnoty, która łączy przywiązanie do polskości z dobrą integracją w szwajcarskim społeczeństwie.

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest Muzeum Polskie w Rapperswilu?

To założone w 1870 roku przez Władysława Platera muzeum polskich pamiątek narodowych, mieszczące się w średniowiecznym zamku nad Jeziorem Zuryskim. Działa do dziś.

Ilu Polaków internowano w Szwajcarii podczas II wojny?

Około 12 tysięcy żołnierzy 2. Dywizji Strzelców Pieszych gen. Prugara-Ketlinga, którzy w 1940 roku przekroczyli granicę po upadku Francji.

Skąd wzięła się współczesna Polonia w Szwajcarii?

Głównie z emigracji ostatnich dekad, która przyspieszyła po wejściu w życie umów dwustronnych otwierających szwajcarski rynek pracy dla obywateli Polski.

Zobacz też

• Szwajcaria podczas II wojny światowej
• Historia współczesna Szwajcarii
• Historia szwajcarskiej neutralności