Polacy Szwajcaria
Polacy SzwajcariaNatalia & Paweł
ForumPraca
Historia Szwajcarii

Historia współczesna Szwajcarii - od II wojny światowej do XXI wieku

21 lutego 2025 aktualizacja 4 listopada 20264 min czytaniaRedakcja Polacy Szwajcaria

Udostępnij
Historia współczesna Szwajcarii - od II wojny światowej do XXI wieku

W skrócie: Po II wojnie światowej Szwajcaria stała się jednym z najbogatszych krajów świata. Kobiety uzyskały prawo głosu na szczeblu federalnym w 1971 roku, w 1979 roku powstał kanton Jura, a w 2002 roku kraj wstąpił do ONZ. Zamiast członkostwa w UE wybrał umowy dwustronne, a w marcu 2026 roku podpisał z Brukselą nowy pakiet umów.

Druga połowa XX i początek XXI wieku to dla Szwajcarii czas bezprecedensowego dobrobytu, ale też trudnych decyzji o miejscu kraju w jednoczącej się Europie i świecie. Od powojennego boomu gospodarczego, przez późne przyznanie kobietom praw wyborczych, po debatę o relacjach z Unią Europejską - oto najnowsza historia Szwajcarii.

Powojenny cud gospodarczy

Wychodząc z wojny bez zniszczeń, Szwajcaria szybko stała się jednym z najzamożniejszych krajów świata. Rozkwitły bankowość, przemysł farmaceutyczny, precyzyjny i zegarmistrzowski oraz turystyka. Stabilność polityczna, niskie podatki i tajemnica bankowa przyciągały kapitał z całego świata, a frank szwajcarski stał się symbolem bezpieczeństwa finansowego.

Prawa wyborcze kobiet

Paradoksalnie kraj uchodzący za kolebkę demokracji bardzo późno przyznał prawa wyborcze kobietom. Na poziomie federalnym uzyskały je dopiero w 1971 roku, w drodze referendum (w którym głosowali wyłącznie mężczyźni). Ostatni kanton - Appenzell Innerrhoden - dopuścił kobiety do głosu w sprawach lokalnych dopiero w 1990 roku, na mocy wyroku sądu federalnego.

Nowy kanton i rewizja konstytucji

W 1979 roku, po długim sporze, powstał nowy, francuskojęzyczny i katolicki kanton Jura, wydzielony z protestanckiego, niemieckojęzycznego Berna - co pokazało, że szwajcarski federalizm potrafi pokojowo rozwiązywać nawet napięcia językowe i wyznaniowe. Spór zamknęło dopiero przejście miasta Moutier z kantonu Berno do kantonu Jura, które stało się faktem 1 stycznia 2026 roku. 18 kwietnia 1999 roku wyborcy i kantony przyjęli nową, całkowicie zrewidowaną konstytucję federalną. Weszła w życie 1 stycznia 2000 roku i zastąpiła konstytucję z 1874 roku (która sama była rewizją ustawy zasadniczej z 1848 roku).

Szwajcaria a świat: ONZ i Unia Europejska

Przywiązanie do neutralności i suwerenności sprawiło, że Szwajcaria z dużą ostrożnością podchodziła do organizacji międzynarodowych. Do ONZ przystąpiła dopiero w 2002 roku po referendum, a wejście do Europejskiego Obszaru Gospodarczego odrzucono w głosowaniu 6 grudnia 1992 roku minimalną większością 50,3% głosów.

Zamiast członkostwa w Unii Europejskiej kraj wybrał drogę umów dwustronnych (bilateralnych), które regulują m.in. swobodny przepływ osób, handel i współpracę. To właśnie dzięki nim obywatele Polski i innych krajów UE mogli podjąć pracę w Szwajcarii. Po latach trudnych rozmów 2 marca 2026 roku Szwajcaria i UE podpisały w Brukseli nowy pakiet umów (tzw. Bilaterale III), który ma ustabilizować i rozwinąć tę drogę. Pakiet musi jeszcze zatwierdzić parlament, a umowy podlegają referendum, więc ostatnie słowo mogą mieć wyborcy.

Społeczeństwo i imigracja

Powojenny boom przyciągnął miliony pracowników z zagranicy - najpierw z Włoch, Hiszpanii i Portugalii, później z Bałkanów, a po otwarciu rynku także z Polski i innych krajów UE. Dziś obcokrajowcy stanowią około 28% stałych mieszkańców Szwajcarii (pod koniec 2025 roku 2,53 mln z 9,13 mln osób), co czyni ją jednym z najbardziej wielonarodowych społeczeństw Europy. Integracja i polityka migracyjna pozostają stałym tematem referendów i debat publicznych. 14 czerwca 2026 roku wyborcy odrzucili na przykład inicjatywę „Nie dla 10-milionowej Szwajcarii”, która miała ograniczyć wzrost liczby ludności.

Wyzwania XXI wieku

Współczesna Szwajcaria mierzy się z debatami o imigracji, ochronie klimatu, przyszłości tajemnicy bankowej (znacznie ograniczonej pod presją międzynarodową) oraz o znaczeniu neutralności w obliczu wojny w Ukrainie. Pozostaje przy tym jednym z najbogatszych, najbardziej stabilnych i najlepiej zorganizowanych państw świata, regularnie zajmując czołowe miejsca w rankingach jakości życia i konkurencyjności.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy kobiety w Szwajcarii uzyskały prawa wyborcze?

Na poziomie federalnym dopiero w 1971 roku. Ostatni kanton, Appenzell Innerrhoden, dopuścił kobiety do głosowań lokalnych w 1990 roku.

Czy Szwajcaria należy do Unii Europejskiej?

Nie. Zamiast członkostwa kraj wybrał drogę umów dwustronnych (bilateralnych) z UE, regulujących m.in. swobodny przepływ osób i handel.

Kiedy Szwajcaria wstąpiła do ONZ?

Dopiero w 2002 roku, po referendum - jako jedno z ostatnich państw świata, ze względu na przywiązanie do neutralności.

Źródła

Zobacz też

Bądź na bieżąco: Szwajcarski Tydzień

Raz w tygodniu najważniejsze wiadomości, wydarzenia i oferty pracy dla Polaków w Szwajcarii. Za darmo, bez spamu.

Czy ten artykuł był pomocny?

Komentarze

Zobacz również