Większość Szwajcarów rezygnuje z długiego dojazdu mimo rosnących czynszów

Coraz wyższe czynsze i niedobór mieszkań w Szwajcarii nie przekonują większości mieszkańców do wydłużania codziennych dojazdów do pracy. Badanie porównawcze serwisu Comparis pokazuje, że zaledwie 23% osób zadeklarowało, iż przy ostatniej przeprowadzce świadomie zgodziło się na dłuższy czas dojazdu, by obniżyć koszty mieszkaniowe. Ponad trzy czwarte badanych odrzuca taki kompromis – w praktyce woli płacić wyższy czynsz niż codziennie tracić czas i energię w korkach lub długich podróżach.

Wyniki badania wskazują też na wyraźną granicę psychologiczną: około połowa osób uważa, że 30 minut w jedną stronę to górna granica akceptowalnego dojazdu. 11% zgadza się na maksymalnie 15 minut, 38% akceptuje 16–30 minut, 28% do 45 minut, a 19% dopuszcza godzinę. Tylko niewielka mniejszość (5%) zgadza się na więcej niż godzinę. Porównania międzynarodowe pokazują, że długie dojazdy obniżają satysfakcję z życia i powodują większe obciążenie psychiczne oraz czasu dla rodziny.

Badanie ujawnia również zmiany w modelu pracy po pandemii. Home office wrócił do niższego poziomu — 91% dorosłych w badaniu deklaruje, że dojeżdża do pracy lub szkoły kilka razy w tygodniu. Oznacza to, że tradycyjne wzorce obecności w miejscu pracy odzyskują znaczenie, choć techniczne możliwości pracy zdalnej pozostają dostępne. To ma konsekwencje dla rynku mieszkaniowego, popytu na transport oraz planowania przestrzennego.

Jeśli chodzi o środki transportu, połowa osób dojeżdżających korzysta głównie z samochodu. Transport publiczny jest używany przez około jedną trzecią badanych, a jego udział rośnie na trasach średniej długości (16–30 km), gdzie deklaruje go 40% osób. Rower lub e-bike używa ok. 7% badanych, pieszo do pracy chodzi 8%. W zróżnicowaniu między płciami mężczyźni częściej decydują się na dłuższe dojazdy przy przeprowadzce (27% wobec 20% u kobiet), co przypisuje się w badaniu różnicom w organizacji obowiązków domowych i konieczności bliskości usług rodzinnych.

Konsekwencje społeczno-ekonomiczne takich preferencji są wielowymiarowe. Z punktu widzenia polityki mieszkaniowej i planowania przestrzennego oznacza to presję na zwiększenie podaży mieszkań w miejscach dobrze skomunikowanych z miejscami pracy oraz na rozwój infrastruktury transportowej. W systemie prawnym najważniejsze ramy dotyczące stosunków najmu reguluje w Szwajcarii Kodeks zobowiązań (Obligationenrecht), a planowanie przestrzenne i zasady zagospodarowania terenu leżą po stronie ustaw federalnych i kantonalnych, takich jak Raumplanungsgesetz (prawo planowania przestrzennego). Decyzje władz lokalnych i kantonalnych dotyczące zagospodarowania terenu, gęstości zabudowy i inwestycji w transport publiczny wpływają bezpośrednio na możliwość skrócenia dojazdów bez gwałtownego wzrostu cen mieszkań.

Możliwe scenariusze rozwoju sytuacji:

1) Utrzymanie obecnego kursu: bez znaczących inwestycji w mieszkalnictwo i infrastrukturę transportową różnica między miejscem zamieszkania a miejscem pracy może się utrzymywać. To prowadzi do większego wykorzystania samochodu, korków, emisji i dalszego pogarszania jakości życia osób zmuszonych do długich dojazdów.

2) Skoncentrowana polityka mieszkaniowa i transportowa: działania na rzecz budowy mieszkań w pobliżu ośrodków pracy, zwiększenie podaży mieszkań zrównoważonych cenowo oraz inwestycje w transport publiczny i systemy rowerowe mogą obniżyć presję na długie dojazdy. W dłuższej perspektywie może to stabilizować rynek najmu i poprawić dostęp do usług.

3) Hybrydowe modele pracy: nawet częściowe utrzymanie elastyczności pracy może zmniejszyć liczbę codziennych podróży i odciążyć system transportowy, pod warunkiem że pracodawcy i pracownicy wypracują trwałe rozwiązania organizacyjne.

W każdym z tych scenariuszy ważne są konkretne instrumenty: planowanie zagęszczenia zabudowy wzdłuż korytarzy transportowych, wsparcie budownictwa socjalnego i czynszowo dostępnego, rozwój komunikacji publicznej oraz regulacje dotyczące najmu, które zapewnią równowagę między prawami najemców i właścicieli. Długofalowe efekty takich interwencji obejmują nie tylko kwestie mieszkaniowe, ale też zdrowie publiczne, środowisko i funkcjonowanie lokalnych społeczności.

Badanie Comparis jasno sygnalizuje, że dla wielu osób bliskość miejsca pracy jest ważniejsza niż niższy czynsz. To wymaga od decydentów i planistów uwzględnienia potrzeb życia codziennego przy formułowaniu polityki mieszkaniowej i transportowej.

Źródło: wyniki ankiety Comparis przytaczane w tekście.

— Natalia

Źródło: 20min.ch