Szwajcarska armia planuje portfel do 30 mld franków

Nieruchomości armii wymagają dziś około 7,3 miliarda franków na remonty i utrzymanie. Jednocześnie armia planuje zwiększyć swój zasób do nawet 30 miliardów franków, choć wciąż nie ustaliła dokładnie, jakich budynków będzie potrzebować.

Tak wynika z nowego raportu szwajcarskiej Federalnej Kontroli Finansowej. Instytucja oceniła, jak armia zarządza swoim majątkiem i wskazała problemy z planowaniem, kosztami oraz kontrolą danych.

Armia zarządza 21 600 obiektami

Armia jest największym właścicielem gruntów w Szwajcarii. Jej majątek obejmuje między innymi koszary, place ćwiczeń i inne obiekty potrzebne do wykonywania zadań. Łącznie chodzi o 21 600 obiektów, w tym 6070 budynków.

Wcześniejszy plan zakładał zmniejszenie portfela. Jego najważniejsza, długoterminowo potrzebna część miała zostać ograniczona z 24 do 20 miliardów franków. Po rosyjskim ataku na Ukrainę w 2022 roku armia zmieniła kierunek i zaczęła planować rozbudowę infrastruktury.

Kontrola Finansowa wskazuje, że nie wiadomo jeszcze, ile dokładnie będzie kosztować ten rozwój. Zmieniły się strategiczne założenia armii, a całkowite zapotrzebowanie na obiekty nadal nie zostało ustalone.

Krótkie pobyty dowódców utrudniają planowanie

Potrzebne zmiany w budynkach określają dowódcy placów ćwiczeń. Zwykle pracują w jednym miejscu przez dwa do czterech lat. Zdaniem kontrolerów zwiększa to ryzyko decyzji, które nie uwzględniają długiego planu dla danego obiektu.

W efekcie mogą powstawać nieopłacalne albo mało skuteczne inwestycje. Kontrola Finansowa zaleciła większy udział instancji nadrzędnych w podejmowaniu decyzji.

Dużym obciążeniem pozostają także istniejące budynki. Potrzeby remontowe wynoszą około 7,3 miliarda franków, co oznacza zaległości na poziomie 2 do 3 miliardów franków. Do 2030 roku ta zaległość może wzrosnąć o kolejny miliard. Rozbudowa armii może wymagać dodatkowo nawet 6 miliardów franków.

Wojskowe wydatki konkurują z remontami

Rosnące potrzeby dotyczące uzbrojenia i nieruchomości zwiększają spór o pieniądze w resorcie obrony. Grupa odpowiedzialna za obronę coraz częściej domaga się odstępstw od przepisów i wewnętrznych zasad, między innymi dotyczących ochrony przeciwpożarowej oraz standardów energetycznych. Zaoszczędzone w ten sposób środki miałyby trafić na inne zadania armii.

Podczas kontroli nie podjęto decyzji, która miałaby rozstrzygnąć ten spór. Nie odbyły się też planowane posiedzenia rady zajmującej się nieruchomościami. Kontrola Finansowa wezwała sekretariat generalny do podjęcia decyzji na wyższym szczeblu.

Ministerstwo obrony przekazało w raporcie, że podstawowe kwestie organizacyjne między dowódcą armii a szefem uzbrojenia zostały już wiążąco ustalone. Szczegóły mają zostać określone do końca 2026 roku.

Błędne dane utrudniały kontrolę wydatków

Kontrolerzy zakwestionowali także system monitorowania portfela nieruchomości. Wskazali błędne liczby, nieprzydatne wskaźniki i błędy techniczne. Jeden z błędów w arkuszu kalkulacyjnym spowodował, że nie ujęto około 250 milionów franków narosłych kosztów utrzymania.

Problemy te podważają przydatność systemu jako narzędzia do kierowania inwestycjami.

Już w 2017 roku Rada Federalna zleciła ministerstwu opracowanie jednolitych standardów budowlanych. Od 2020 roku miały one przynosić oszczędności na poziomie 5 procent przy budowie obiektów naziemnych i podziemnych. Kontrola Finansowa stwierdziła jednak, że przez kolejne lata nie było mierzalnych postępów w tworzeniu wiążących zasad.

Dopiero w marcu 2026 roku zdecydowano o opracowaniu standardów dla 12 rodzajów obiektów. Jednolite rozwiązania mogłyby ograniczyć koszty i przyspieszyć budowę. Kontrolerzy wskazali też, że doświadczenia z zakończonych projektów nie są systematycznie wykorzystywane przy planowaniu kolejnych.

Wydatki armii obejmują więc jednocześnie nadrabianie wieloletnich remontów, rozbudowę infrastruktury oraz zakup uzbrojenia. Myślę o tych, którzy mają pilnować publicznych pieniędzy, a dostają dane z błędami i plan oparty na wciąż nieustalonych potrzebach. Trudno uznać taki system za gotowy do obsługi portfela, który może sięgnąć 30 miliardów franków.

- Natalia

Źródło: 20min.ch