W Szwajcarii biojabłka kosztują 4,80 franka za kilogram

Biojabłka odmiany Gala kosztują w Migrosie i Coopie 4,80 franka za kilogram. To odpowiednio o 71 i 64 procent więcej niż jabłka tej samej odmiany z upraw konwencjonalnych. Rolnicy tłumaczą, że wyższa cena pokrywa dodatkową pracę, droższe środki do produkcji i straty podczas zbiorów.

Część klientów uważa ceny bio za zbyt wysokie. Prezenterka telewizyjna mówiła, że wybiera produkty ekologiczne z przekonania, ale przy kasie samoobsługowej czasem omyłkowo wybiera zwykłe jabłka. Wspominała też o brokułach kosztujących 18 franków. Podobne podejście pojawiało się w komentarzach klientów.

Rolnik dostaje więcej, ale ponosi większe koszty

Rolnik ekologiczny z Cournillens w kantonie Fryburg produkuje między innymi ziemniaki, warzywa i mleko. Za kilogram zwykłych ziemniaków otrzymuje około 40 centymów, a za ekologiczne od 90 centymów do 1 franka.

Wyższa wypłata za kilogram wiąże się jednak z dodatkowymi wydatkami. Ekologiczna pasza kupowana z zewnątrz kosztuje około 1,25 franka za kilogram. Na polu część chwastów trzeba usuwać ręcznie. Maszyny ograniczają nakład pracy, ale ich zakup i utrzymanie również kosztują.

Inaczej wygląda także nawożenie. Gospodarstwa ekologiczne korzystają między innymi z obornika, gnojowicy i kupowanych nawozów organicznych. Szkoła rolnicza w Strickhof podaje, że samo nawożenie azotem przy użyciu organicznego nawozu handlowego może kosztować ponad 1100 franków za hektar.

Mały zbiór szybko zmienia rachunek

Duże znaczenie ma ilość zebranych plonów. Małe ziemniaki oraz bulwy uszkodzone przez szkodniki trudniej sprzedać. W przypadku marchwi także cała wyprodukowana ilość nie zawsze otrzymuje pełną cenę, chociaż sadzenie, pielęgnowanie i zbiór wymagają pracy oraz pieniędzy.

Przy zbiorze jednej trzeciej zwykłej ilości nawet trzykrotnie wyższa cena daje taki sam przychód jak standardowy zbiór. Rolnik ma przy tym ograniczony wpływ na cenę sprzedaży, więc rosnących kosztów nie może swobodnie przerzucić na kupujących. Dobry rok może przynieść gospodarstwu przyzwoity zarobek, a słabszy trzeba pokryć z własnych środków.

Podobny rachunek dotyczy borówek. Gospodarstwo ekologiczne z Niederbüren w kantonie St. Gallen otrzymuje za kilogram około 18 franków, podczas gdy w sklepie produkt kosztuje mniej więcej 28 franków. Z tej różnicy pokrywane są między innymi odbiór owoców, pakowanie, etykietowanie, chłodzenie, dostawy do sklepów i sprzedaż.

Przy borówkach odchwaszczanie może wymagać 200 godzin ręcznej pracy na hektarze lub więcej, zależnie od uprawy i instalacji. Podczas ostatnich zbiorów owoce były mniejsze z powodu upału i suszy. Pracownicy zbierali wtedy mniej kilogramów w tym samym czasie, więc koszty pracy rozłożyły się na mniejszą liczbę sprzedanych owoców. Według rolnika przychód z tamtego zbioru nie pokrył kosztów.

Gospodarstwo płaci także około 1000 franków za kontrole i certyfikaty. W przypadku borówek znaczenie ma ponadto szybkie psucie się owoców oraz ryzyko utraty jakości przez choroby grzybowe. Ziemniaki można przechowywać dłużej, dlatego każda uprawa ma inny poziom kosztów i ryzyka.

W przypadku ziemniaków inny rolnik ekologiczny otrzymał po potrąceniach 85 centymów za kilogram, a koszty produkcji wynosiły od 80 do 90 centymów. W takim układzie wypłata dla gospodarstwa była mniej więcej równa kosztom.

Sklep płaci za kilka etapów sprzedaży

Kwota pozostająca między wypłatą dla gospodarstwa a ceną na półce finansuje między innymi sortowanie, przechowywanie, opakowanie, transport i sprzedaż. Sieci Migros i Coop wskazują również na wymogi produkcji ekologicznej, oddzielny przepływ towarów, opłaty licencyjne oraz kontrole.

Obie sieci twierdzą, że ostatecznie nie zarabiają na produktach bio więcej niż na konwencjonalnych. Szczegółowych marż dla poszczególnych produktów nie podają.

Najciekawsze wydaje mi się to, jak szybko wyższa cena na półce przestaje oznaczać wyższy zarobek gospodarstwa. Przy zakupach bio będę zwracał uwagę nie tylko na cenę za kilogram, ale też na produkt i sposób jego produkcji, bo przy borówkach, ziemniakach i jabłkach ryzyko jest zupełnie inne.

- Paweł