Słowacki w Genewie: „Kordian” i wyprawa w Alpy z Wodzińskimi

Odcinek 6 z 11 serii „Polskie ślady w Szwajcarii”: miejsca, w których Polacy zapisali się w historii Szwajcarii. Codziennie jedno miejsce.

Genewa była dla polskich romantyków jednym z najważniejszych miast emigracji. Najdłużej mieszkał tu Juliusz Słowacki, który w genewskim pensjonacie napisał jeden z najsłynniejszych polskich dramatów.

Pensjonat pani Pattey

Pod koniec 1832 roku Słowacki opuścił Paryż i zamieszkał w Genewie, w dzielnicy Pâquis, w pensjonacie pani Pattey. Tu w 1833 roku napisał „Kordiana”. Dramat ukazał się w Paryżu w 1834 roku bez nazwiska autora. Budynek pensjonatu nie przetrwał, ale na kamienicy stojącej w jego miejscu, przy Rue de Montheux, umieszczono tablicę pamiątkową.

Słowacki wyjechał z Paryża 26 grudnia 1832 roku, miał wtedy 23 lata. Pensjonat stał przy Rue de Montheux 34. „Kordiana” zaczął pisać w pierwszych miesiącach 1833 roku, a skończył 30 listopada. Dramat miał być pierwszą z trzech części, ale kolejnych Słowacki nie napisał.

Z Paryża wyjechał rozczarowany miastem i emigracją. Zabolała go też III część „Dziadów” Mickiewicza, w której Mickiewicz źle przedstawił jego ojczyma, Augusta Bécu. W Genewie dużo pisał, długo przesiadywał w bibliotekach, pływał łodzią po jeziorze i często spotykał się ze znajomymi. W 1833 roku wydał trzeci tom „Poezji”.

Nie tylko „Kordian”

W Genewie w 1834 roku powstała też „Balladyna”, kolejna szkolna lektura. Słowacki wydał ją w Paryżu dopiero w 1839 roku. Oba dramaty, które dziś czyta się w szkołach, napisał więc w jednym szwajcarskim mieście, w ciągu niecałych dwóch lat.

Alpy i Maria Wodzińska

W 1834 roku Słowacki wyruszył z rodziną Wodzińskich na kilkutygodniową wyprawę w Alpy. Płynęli statkiem przez Jezioro Genewskie, potem jechali przez Grindelwald, okolice Gotthardu i Jezioro Czterech Kantonów. Zakochał się wtedy w Marii Wodzińskiej, ale uczucie pozostało bez wzajemności. Kilka lat później Maria była nieformalnie zaręczona z Fryderykiem Chopinem. Wspomnienia z wyprawy opisał potem w poemacie „W Szwajcarii”.

Wyprawa zaczęła się rejsem przez Jezioro Genewskie do Villeneuve. Stamtąd ruszyli w górę doliny Rodanu, a wrócili do Genewy drogą przez Lucernę i Berno. Z tej podróży wzięło się wiele wierszy Słowackiego.

W czasie wyprawy Maria Wodzińska miała 15 lat. Wodzińscy mieszkali w Genewie od 1832 roku. W lutym 1835 roku Słowacki wpisał Marii wiersz do albumu. W kwietniu tego roku Wodzińscy zamieszkali w tym samym pensjonacie pani Pattey. Maria wyjechała z Genewy w połowie sierpnia 1835 roku. W 1841 roku wyszła za Józefa Skarbka, syna ojca chrzestnego Chopina.

Poemat „W Szwajcarii” Słowacki zaczął pisać jesienią 1835 roku w Veytaux nad Jeziorem Genewskim. Większą część napisał prawdopodobnie później, w Sorrento. Utwór ukazał się w Paryżu w 1839 roku w tomie „Trzy poemata”, razem z „Wacławem” i „Ojcem zadżumionych”.

Pożegnanie ze Szwajcarią

Ostatnie miesiące w Szwajcarii Słowacki spędził już nie w Genewie, tylko w Veytaux. W lutym 1836 roku wyjechał przez Marsylię i Livorno do Rzymu. Tam zaprzyjaźnił się z Zygmuntem Krasińskim.

Trzej wieszcze nad Jeziorem Genewskim

Z Genewą związany był też Zygmunt Krasiński, który studiował tu na przełomie 1829 i 1830 roku. To w Genewie w 1830 roku poznał Adama Mickiewicza i razem wybrali się w Alpy.

Krasiński przyjechał do Genewy na studia w październiku 1829 roku. Zaprzyjaźnił się tu z Anglikiem Henrym Reeve'em i zakochał się w Henrietcie Willan. W sierpniowej wyprawie w Alpy w 1830 roku z Mickiewiczem był też Antoni Edward Odyniec. 21 sierpnia 1830 roku Krasiński pisał do ojca, że Mickiewicz „wydał mi się ideałem człowieka uczonego i geniusza pełnego”. W Genewie byli więc wszyscy trzej wieszcze: Mickiewicz i Krasiński w 1830 roku, a Słowacki w latach 1832-1835.

Śladami Słowackiego

Dzielnica Pâquis leży tuż przy jeziorze, kilka minut spacerem od słynnej fontanny Jet d'eau. Tablica przy Rue de Montheux przypomina, że to tu powstał „Kordian”.

Pâquis leży między dworcem Cornavin a jeziorem, więc z pociągu dojdziecie tu pieszo. Pensjonat się nie zachował, tablica wisi na nowszym budynku. Ostatnie zdjęcie tablicy, jakie znaleźliśmy, pochodzi z 2011 roku. Jeśli jedziecie dalej wzdłuż jeziora, zajrzyjcie do Veytaux. To tuż obok Montreux, w tej gminie stoi zamek Chillon.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie Słowacki napisał Kordiana?

W Genewie, w pensjonacie pani Pattey w dzielnicy Pâquis, w 1833 roku. Budynek nie przetrwał, ale na kamienicy przy Rue de Montheux wisi tablica pamiątkowa.

W kim zakochał się Słowacki w Szwajcarii?

W Marii Wodzińskiej, podczas wyprawy w Alpy z jej rodziną w 1834 roku. Uczucie pozostało bez wzajemności, a kilka lat później Maria była nieformalnie zaręczona z Chopinem.

Gdzie Krasiński poznał Mickiewicza?

W Genewie, w 1830 roku. Krasiński studiował tam na przełomie 1829 i 1830 roku i razem z Mickiewiczem wybrał się w Alpy.

Cała seria

Poprzedni wpis: Mickiewicz w Lozannie i ostatnie dni Szymanowskiego.

Wszystkie odcinki znajdziesz w kategorii Polacy w Szwajcarii. Następny odcinek: Sienkiewicz w Vevey.

Natalia