Polacy Szwajcaria
Polacy SzwajcariaNatalia & Paweł
ForumPraca
Polacy w Szwajcarii

Anna Tomaszewicz-Dobrska: z Mławy na medycynę w Zurychu

21 listopada 20264 min czytaniaRedakcja Polacy Szwajcaria

Udostępnij
Anna Tomaszewicz-Dobrska: z Mławy na medycynę w Zurychu

Odcinek 8 z 11 serii „Polacy, którzy zmienili Szwajcarię”: Polacy, którzy zostawili trwały ślad w szwajcarskiej nauce, gospodarce i kulturze. Codziennie jedna postać.

Uniwersytet w Zurychu był pierwszą uczelnią w Europie, na której kobiety mogły studiować medycynę. Skorzystała z tego 17-letnia Anna Tomaszewicz z Mławy. Później jako pierwsza kobieta z dyplomem lekarza leczyła ludzi na ziemiach polskich.

Sama w Zurychu

Anna Tomaszewicz urodziła się w 1854 roku w Mławie. W zaborze rosyjskim kobiety nie mogły studiować, a Zurych przyjmował studentki medycyny od 1867 roku. W 1871 roku, mając 17 lat, wyjechała tam sama. Na piątym roku studiów była asystentką Eduarda Hitziga, lekarza od chorób nerwów i psychiki. Zaraziła się wtedy od chorych tyfusem i omal nie zmarła. W 1877 roku obroniła w Zurychu doktorat o tym, jak działa ucho wewnętrzne.

Urodziła się 13 kwietnia 1854 roku. Jej pracę doktorską prowadził Ludimar Hermann, badacz pracy organizmu (fizjolog).

Uniwersytet w Zurychu nie miał wtedy własnego gmachu. Od 1864 roku korzystał z południowego skrzydła budynku Politechniki, który zaprojektował Gottfried Semper. Własny gmach otworzył dopiero w 1914 roku. Anna Tomaszewicz uczyła się więc w budynku, który dziś jest gmachem głównym ETH. Wisi tam tablica Gabriela Narutowicza, bohatera 3. odcinka.

Dlaczego Zurych

Uniwersytet w Zurychu powstał w 1833 roku. Sam podaje, że był pierwszym uniwersytetem w Europie założonym przez demokratyczne państwo, a nie przez księcia czy Kościół. Rosjanka Nadieżda Susłowa chodziła tam na wykłady od 1865 roku jako wolna słuchaczka, czyli bez wpisu na listę studentów. Potem wpisano ją na tę listę z datą wsteczną, od semestru zimowego 1866/67, a pod koniec 1867 roku zrobiła doktorat. Była pierwszą kobietą z doktoratem w krajach niemieckojęzycznych i pierwszą lekarką z dyplomem uniwersyteckim w Rosji. Za nią pojechały do Zurychu kolejne kobiety z Imperium Rosyjskiego, także Polki.

Walka o prawo do zawodu

Gdy wróciła do kraju, Warszawskie Towarzystwo Lekarskie nie przyjęło jej na członka. Zabrakło jednego głosu. W jej obronie pisali Bolesław Prus i Aleksander Świętochowski. Prawo do wykonywania zawodu zdobyła po egzaminie w Petersburgu. Od 1880 roku leczyła pacjentów w Warszawie. Była pierwszą kobietą z dyplomem lekarza, która pracowała jako lekarka na ziemiach polskich.

W 1881 roku wyszła za laryngologa Konrada Dobrskiego. Od tego czasu nosiła nazwisko Tomaszewicz-Dobrska.

Położnictwo i prawa kobiet

W latach 1882-1911 kierowała przytułkiem położniczym, czyli małym szpitalem dla rodzących kobiet, przy ul. Prostej w Warszawie. Dzięki surowym zasadom czystości umierało tam mniej niż 1% kobiet po porodzie. Prowadziła szkołę położnych i walczyła o prawa kobiet. Zmarła w 1918 roku.

W 1896 roku przeprowadziła pierwsze w Warszawie cesarskie cięcie. Szkoła położnych przy przytułku działała od 1905 roku i wykształciła ponad 340 położnych. Oprócz zajęć dla położnych prowadziła wykłady dla pacjentek.

Działała też społecznie. W 1881 i 1907 roku organizowała obchody rocznic pracy pisarskiej Elizy Orzeszkowej. Obchody z 1907 roku stały się okazją do zjazdu działaczek z trzech zaborów. Pisała m.in. do tygodnika „Kultura Polska”. Zmarła w Warszawie 12 czerwca 1918 roku i jest pochowana na cmentarzu Powązkowskim.

Zurych, uczelnia pionierek

W latach 70. XIX wieku na Uniwersytecie w Zurychu studiowało tak wiele kobiet z Imperium Rosyjskiego, że stanowiły znaczną część wszystkich studentów. Dla wielu Polek Szwajcaria była jedyną drogą do zawodu lekarza, prawnika czy ekonomistki.

W 1873 roku na uczelni studiowało 114 kobiet z Rosji, czyli ponad jedna czwarta wszystkich studentów. Polki z zaboru rosyjskiego były wtedy w dokumentach poddanymi cara. Drogą Anny poszły kolejne Polki. Zofia Daszyńska-Golińska zrobiła w Zurychu w 1891 roku doktorat z ekonomii. W Bernie doktoraty z medycyny obroniły m.in. Antonina Magdalena Zielińska w 1899 roku i Adela Janina Moczulska w 1900 roku.

Dla porównania: w 1883 roku, w 50. rocznicę założenia, cała uczelnia miała 463 studentów, a ponad 1000 studentów miała po raz pierwszy dopiero w 1905 roku. Susłowa żyła w latach 1843-1918, zmarła więc w tym samym roku co Anna Tomaszewicz-Dobrska.

Co zobaczyć w Zurychu

Gmach główny Uniwersytetu w Zurychu zaprojektował Karl Moser. Uroczyste otwarcie odbyło się w kwietniu 1914 roku. Budynek z wieżą stoi przy Rämistrasse, tuż obok gmachu głównego ETH, w którym studiowała Anna Tomaszewicz.

Dziś studia kobiet w Zurychu nikogo nie dziwią. W 2017 roku, w 150. rocznicę doktoratu Susłowej, uczelnia podała, że od kilku lat kobiety stanowią 57% osób rozpoczynających tam studia.

Najczęściej zadawane pytania

Kim była Anna Tomaszewicz-Dobrska?

Była pierwszą kobietą z dyplomem lekarza, która leczyła ludzi na ziemiach polskich. W latach 1882-1911 kierowała w Warszawie przytułkiem położniczym, czyli szpitalem dla rodzących, przy ul. Prostej.

Gdzie studiowała Anna Tomaszewicz-Dobrska?

Na Uniwersytecie w Zurychu. Wyjechała tam w 1871 roku, a w 1877 roku obroniła doktorat o tym, jak działa ucho wewnętrzne.

Która uczelnia w Europie jako pierwsza przyjęła kobiety na medycynę?

Uniwersytet w Zurychu. Przyjmował studentki medycyny od 1867 roku.

Cała seria

Poprzedni wpis: Tadeusz Reichstein: noblista z Włocławka i witamina C.

Wszystkie odcinki znajdziesz w kategorii Polacy w Szwajcarii. Następny odcinek: Ludwik Rajchman i UNICEF.

Paweł

Portret: Anna Tomaszewicz-Dobrska, CC0, Wikimedia Commons.

Bądź na bieżąco: Szwajcarski Tydzień

Raz w tygodniu najważniejsze wiadomości, wydarzenia i oferty pracy dla Polaków w Szwajcarii. Za darmo, bez spamu.

Czy ten artykuł był pomocny?

Komentarze

Zobacz również