W poniedziałek rząd federalny Szwajcarii oficjalnie rozpoczął kampanię przeciwko ludowej inicjatywie pod nazwą „Keine 10‑Millionen‑Schweiz” (SVP). Minister federalny Beat Jans przedstawił stanowisko rządu podczas konferencji prasowej, na której obok niego siedzieli przedstawiciele kantonów oraz delegaci pracodawców i związków zawodowych. Takie szerokie „wspólne wystąpienie” ma podkreślić wagę decyzji dla całego kraju.
Treść inicjatywy przewiduje konstytucyjne ograniczenie stałej ludności Szwajcarii do maksymalnie 10 milionów osób w roku 2050. Jednocześnie w tekście inicjatywy zawarta jest klauzula, że przy osiągnięciu progu 9,5 miliona mieszkańców rząd ma obowiązek podjąć środki spowalniające wzrost demograficzny. W praktyce realizacja takiego celu może oznaczać konieczność renegocjacji, a w skrajnych przypadkach wypowiedzenia międzynarodowych porozumień, które wpływają na napływ osób do kraju.
W szwajcarskim systemie prawnym inicjatywa ludowa proponuje zmianę konstytucji. Jeżeli po zebraniu wymaganej liczby podpisów i procedurze konsultacyjnej inicjatywa zostanie poddana pod referendum i uzyska większość zarówno głosów obywateli, jak i kantonów, konstytucja zostanie zmieniona. Następnie rząd i parlament muszą opracować sposób wdrożenia tej zmiany, co może prowadzić do kolejnych ustaw i negocjacji międzynarodowych.
Kluczowe prawne i praktyczne konsekwencje, na które zwrócili uwagę przeciwnicy projektu, obejmują możliwe wypowiedzenie umowy o swobodnym przepływie osób z UE (Personenfreizügigkeitsabkommen). Umowa ta jest częścią tzw. Porozumień Dwustronnych I (Bilateralen I). Według przedstawicieli rządu i partnerów społecznych, utrata tej umowy mogłaby uruchomić efekt domina i zagrozić innym postanowieniom porozumień dwustronnych, które regulują wymianę gospodarczą, dostęp do rynku pracy oraz współpracę w obszarze Schengen/Dublin.
Konsekwencje praktyczne dla mieszkańców mogą być różnorodne. W sferze gospodarczej prognozuje się ryzyko niedoborów pracowników w niektórych sektorach, zwłaszcza w regionach wiejskich i w branżach silnie uzależnionych od pracowników transgranicznych i migracyjnych. W przypadku ograniczeń w swobodnym przepływie osób możliwe są utrudnienia dla pracowników dojeżdżających z zagranicy, a także zwiększone koszty zatrudnienia i presja na usługi publiczne w niektórych obszarach.
W obszarze polityki migracyjnej zmiany mogłyby oznaczać zaostrzenie kryteriów przyjmowania pracowników z zagranicy, ograniczenia w procedurach łączenia rodzin czy modyfikacje w procedurach azylowych. W kontekście porozumień Schengen/Dublin rząd i eksperci ostrzegają, że ewentualne wyjście ze strefy Schengen lub ograniczenie współpracy w ramach Dublin mogłoby wpłynąć na procedury przyjmowania i odsyłania osób ubiegających się o azyl, a także na kontrolę granic.
Opcje, jakie stoją przed rządem po ewentualnym przyjęciu inicjatywy, obejmują: 1) negocjowanie wyjątków i klauzul ochronnych z partnerami międzynarodowymi, 2) opracowanie krajowych przepisów ograniczających migrację w sposób zgodny z prawem międzynarodowym, lub 3) – w ostateczności – wypowiedzenie wybranych umów międzynarodowych, co pociąga za sobą długotrwałe i skomplikowane negocjacje oraz potencjalne konsekwencje gospodarcze.
Jeżeli projekt zostanie odrzucony przez wyborców, status quo zostanie utrzymany, a obowiązujące porozumienia i obowiązki międzynarodowe pozostaną w mocy. Rząd podkreśla, że istnieją instrumenty krajowe – dotyczące rynku pracy, mieszkalnictwa i procedur azylowych – które pozwalają reagować na problemy związane z szybkim wzrostem liczby mieszkańców bez konieczności wprowadzania konstytucyjnych ograniczeń populacji.
Polityczny kontekst jest istotny: SVP uznaje inicjatywę za jedno z kluczowych przedsięwzięć ostatnich lat i zapowiada prezentację argumentów na rzecz „tak” w dalszych etapach kampanii. Rząd oraz szerokie spektrum partnerów społecznych i kantonalnych występują jednak przeciwko inicjatywie, wskazując na ryzyko gospodarcze i implikacje dla porządku prawnego oraz międzynarodowych zobowiązań Szwajcarii. Kolejne tygodnie przyniosą debaty i argumenty obu stron przed planowanym głosowaniem.
— Paweł
Źródło: 20min.ch
Zapisz się do naszego newslettera i bądź na bieżąco z informacjami, wiadomościami, polskimi usługami, ofertami pracy i wydarzeniami w Szwajcarii!
