Polacy Szwajcaria
Polacy SzwajcariaNatalia & Paweł
ForumPraca
Kultura i sport

Szwajcarski dialekt przejmuje niemieckie słowa i całe konstrukcje

16 listopada 20262 min czytaniaRedakcja Polacy Szwajcaria

Udostępnij
Szwajcarski dialekt przejmuje niemieckie słowa i całe konstrukcje

Szwajcarski niemiecki przejmuje coraz więcej słów i konstrukcji z niemieckiego standardowego. Widać to nie tylko w pojedynczych wyrazach, takich jak „Pferd” zamiast „Ross”, lecz także w gramatyce używanej na co dzień.

Dyskusję wywołało nagranie 33-letniego twórcy z TikToka. W krótkim nagraniu naśladował osoby mówiące po szwajcarsku, które używają między innymi słowa „wüetig” zamiast „hässig” oraz „danach” zamiast „denah”. W jego żartobliwej wersji pojawiło się też zdanie „Ich han dacht”, czyli konstrukcja bliższa niemieckiemu standardowemu.

Twórca zaznaczył, że nie chciał nikogo ośmieszyć. Zauważył jednak, że sam zaczął używać niektórych niemieckich słów. Jako przykład podał „Pferd” zamiast „Ross”.

Zmieniają się także całe konstrukcje

Dyskusja szybko wyszła poza jedno nagranie. W komentarzach czytelnicy wymieniali słowa, których coraz częściej słuchają w szwajcarskim niemieckim. Pojawiały się między innymi „Pferd”, „Karotte” i „Fahrrad”. Część osób pisała, że sama mówi w podobny sposób, a inni byli przekonani, że tak wygląda język używany przez wszystkich.

Zdaniem językoznawcy z Uniwersytetu w Bernie zmiana dotyczy już nie tylko słownika. Do szwajcarskiego niemieckiego przenikają również całe wzory gramatyczne. Jednym z przykładów jest forma „ich han dacht”.

Językoznawca wskazuje trzy możliwe przyczyny tego procesu. Pierwszą są media, przede wszystkim platformy streamingowe, YouTube i TikTok. Młodzi ludzie słyszą tam dużo niemieckiego standardowego, więc część wyrazów i form trafia później do ich codziennych rozmów.

Drugim czynnikiem jest migracja. Osoby, które w domu mówią innym językiem, często poznają nowe słowa najpierw po niemiecku standardowym. Dlatego zamiast szwajcarskiego „Chübel” mogą używać słowa „Eimer”. Dotyczy to również czasowników. Kto w szkole uczy się formy „gedacht” i często słyszy ją w mediach, może później powiedzieć „ich han dacht”.

Trzecim powodem jest łatwiejsza komunikacja między regionami. Różne części Szwajcarii mają własne określenia na te same rzeczy. Niemieckie standardowe słowo bywa wtedy wspólnym rozwiązaniem, które łatwiej zrozumieć osobom z innych kantonów.

Dialekt zmienia się razem z użytkownikami

Przenikanie słów z niemieckiego standardowego nie oznacza według językoznawcy zaniku szwajcarskiego niemieckiego. Dialekt jest żywym językiem, więc zmienia się razem z ludźmi, którzy się nim posługują. Zapożyczone wyrazy mogą zostać dostosowane do szwajcarskiej wymowy i stać się częścią lokalnych zdań.

Tak działa między innymi słowo „Kartoffel”. Może być wymawiane po szwajcarsku i używane w konstrukcji typowej dla dialektu.

Liczę na to, że rozmowa o tych zmianach nie zamieni się w prosty podział na „prawdziwy” i „nieprawdziwy” dialekt. Ciekawsze jest obserwowanie, które słowa zostaną na dłużej i jak zmienią się ich wymowa oraz gramatyczne otoczenie. W języku kilka słów potrafi z czasem uruchomić większą zmianę.

- Paweł

Bądź na bieżąco: Szwajcarski Tydzień

Raz w tygodniu najważniejsze wiadomości, wydarzenia i oferty pracy dla Polaków w Szwajcarii. Za darmo, bez spamu.

Czy ten artykuł był pomocny?

Komentarze

Zobacz również