Kieślowski w Genewie: tu nakręcił „Trzy kolory. Czerwony”

Odcinek 6 z 8 serii „Sławni Polacy w Szwajcarii”: znane polskie nazwiska i ich szwajcarskie historie. Codziennie jedna postać.

Trylogia „Trzy kolory” Krzysztofa Kieślowskiego to trzy filmy. Każdy nawiązuje do jednego koloru francuskiej flagi i jednego hasła rewolucji francuskiej: wolności, równości i braterstwa. „Niebieski” rozgrywa się w Paryżu, „Biały” w Paryżu i Warszawie, a „Czerwony”, część o braterstwie, w Genewie. Czerwień nieprzypadkowo pasuje też do flagi Szwajcarii.

Historia studentki i sędziego

Bohaterka „Czerwonego”, Valentine, jest studentką i modelką w Genewie. Pewnego wieczoru potrąca psa i trafia do domu jego właściciela, emerytowanego sędziego, który z nudów podsłuchuje rozmowy telefoniczne sąsiadów. Tak zaczyna się ich dziwna znajomość. „Czerwony” to film o przypadku, samotności i bliskości. Wielu uważa go za jeden z najpiękniejszych w historii kina. Valentine zagrała Irène Jacob, która dorastała w Genewie, a sędziego znany francuski aktor Jean-Louis Trintignant.

W filmie sędzia nazywa się Joseph Kern, a studentka Valentine Dussaut. Irène Jacob, urodzona w 1966 roku, grała już wcześniej u Kieślowskiego w „Podwójnym życiu Weroniki”. Za tamtą rolę dostała w 1991 roku nagrodę dla najlepszej aktorki na festiwalu w Cannes.

Genewę znała od dziecka. Jej ojciec, fizyk Maurice Jacob, od 1967 roku pracował w CERN, wielkim ośrodku badań fizycznych pod Genewą. W latach 1982-1988 kierował tam działem fizyki teoretycznej. Rodzina przeprowadziła się do Genewy w 1969 roku, kiedy Irène miała trzy lata.

Genewa jako bohater

Kieślowski kręcił w Genewie w 1993 roku. Miasto w filmie jest chłodne, eleganckie i trochę odległe: deszczowe ulice, czerwone akcenty w kadrach, wielkie billboardy i mieszkania z widokiem na dachy. Film powstał we współpracy producentów z Francji, Szwajcarii i Polski. Premiera odbyła się na festiwalu w Cannes w maju 1994 roku.

W Cannes „Czerwony” startował w konkursie głównym jako film Szwajcarii, Francji i Polski. Złotej Palmy, głównej nagrody festiwalu, nie dostał.

Gdzie kręcono „Czerwonego”

Wiele miejsc z filmu można znaleźć do dziś. Mieszkanie Valentine i kawiarnię pod jej domem kręcono przy Rue des Sources w Genewie. Dom sędziego stoi w Carouge, przy Chemin Fillion 6. Wielki plakat z Valentine wisiał nad Place des Casemates. W parku Promenade du Pin pies wyrywa się Valentine, a sceny przed pokazem mody kręcono przed Grand Théâtre de Genève.

Carouge to osobne miasto tuż za rzeką Arve. Zbudowali je w ostatnich dekadach XVIII wieku władcy Królestwa Sardynii, którzy chcieli konkurować z Genewą. Do kantonu Genewa należy od 1816 roku. Niskie kamienice, warsztaty rzemieślników i ogrody na tyłach domów do dziś odróżniają je od Genewy.

To zwykłe ulice i prywatne domy, więc oglądamy je z chodnika. Najprościej przejść tę trasę pieszo: Place des Casemates, Promenade du Pin i Grand Théâtre leżą blisko siebie, a do Carouge dojedziecie z centrum tramwajem.

Trzy nominacje i oscarowa wpadka

„Czerwony” dostał trzy nominacje do Oscara: za reżyserię, scenariusz (Kieślowski i Krzysztof Piesiewicz) oraz zdjęcia Piotra Sobocińskiego. Ciekawostka: Szwajcaria zgłosiła film jako swojego kandydata do Oscara dla filmu nieanglojęzycznego. Zgłoszenie odrzucono, bo uznano, że Szwajcarzy mieli w produkcji za mały udział. Kieślowski zapowiedział, że „Czerwony” będzie jego ostatnim filmem. Zmarł w Warszawie w marcu 1996 roku.

Producentem całej trylogii był Marin Karmitz i jego francuska firma MK2. Części wchodziły do francuskich kin szybko, jedna po drugiej: „Niebieski” we wrześniu 1993, „Biały” w styczniu 1994, a „Czerwony” we wrześniu 1994 roku.

Muzykę do filmu napisał Zbigniew Preisner. Dostał za nią Cezara, najważniejszą francuską nagrodę filmową. Pozostałe części trylogii też zdobyły ważne nagrody: „Niebieski” Złotego Lwa w Wenecji, a „Biały” Srebrnego Niedźwiedzia za reżyserię w Berlinie.

Kieślowski nie chciał już kręcić filmów. Razem z Krzysztofem Piesiewiczem pisał jednak scenariusze kolejnej trylogii, opartej na „Boskiej komedii” Dantego. Reżyser zmarł 13 marca 1996 roku. Pochowano go na Starych Powązkach w Warszawie. Z tych scenariuszy powstały później dwa filmy: „Niebo” Toma Tykwera z Cate Blanchett (2002) i „Piekło” Danisa Tanovicia (2005).

Jean-Louis Trintignant grał jeszcze przez wiele lat. W 2017 roku ogłosił koniec kariery, ale w 2019 roku wrócił na plan. Zmarł w czerwcu 2022 roku w wieku 91 lat.

Seans na jesienny wieczór

Jeśli mieszkacie w Genewie albo często tam bywacie, „Czerwony” to idealny film na długi jesienny wieczór. Po seansie Stare Miasto i nabrzeże Jeziora Genewskiego ogląda się zupełnie inaczej.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie kręcono film „Trzy kolory. Czerwony”?

W Genewie. Kieślowski kręcił tam w 1993 roku, a film powstał we współpracy producentów z Francji, Szwajcarii i Polski.

Ile nominacji do Oscara dostał „Czerwony” Kieślowskiego?

Trzy: za reżyserię, za scenariusz Kieślowskiego i Krzysztofa Piesiewicza oraz za zdjęcia Piotra Sobocińskiego.

Kto gra w filmie „Trzy kolory. Czerwony”?

Studentkę Valentine gra Irène Jacob, która dorastała w Genewie. Emerytowanego sędziego zagrał Jean-Louis Trintignant.

Cała seria

Poprzedni wpis: Róża Luksemburg w Szwajcarii: doktorat i fikcyjny ślub.

Wszystkie odcinki serii znajdziesz w kategorii Polacy w Szwajcarii. Następny odcinek: polscy skoczkowie w Engelbergu.

Natalia