Tu nie ma urn wyborczych. Cały kanton głosuje na placu, podnosząc ręce

🇨🇭 To odcinek naszej serii „Cotygodniowa ciekawostka o Szwajcarii” — co tydzień jedna rzecz, która brzmi jak mit, a jest najprawdziwszą prawdą.

Wyobraź sobie, że cały Twój kanton — tysiące ludzi — zbiera się raz w roku na rynku i głosuje nad podatkami czy budową szpitala przez podniesienie ręki. Na oczach sąsiadów, szefa i teściowej. To nie skansen ani rekonstrukcja historyczna. To Landsgemeinde — najstarsza działająca forma demokracji w Europie.

Jak to wygląda?

Landsgemeinde przetrwała do dziś w dwóch kantonach: Glarus (pierwsza niedziela maja) i Appenzell Innerrhoden (ostatnia niedziela kwietnia). Na placu staje mównica, wokół tłum obywateli, a głosuje się przez podniesienie ręki — a właściwie specjalnej karty do głosowania. Wyniki „liczy" na oko landammann, czyli przewodniczący. Przy wyrównanych głosowaniach robi się z tego narodowy sport: kilkukrotne podnoszenie rąk, aż prowadzący uzna, która strona wygrała.

Najlepszy szczegół? W Appenzell Innerrhoden mężczyźni tradycyjnie mogą wejść na plac z… bronią białą — bagnetem lub szpadą po przodkach. Zastępuje ona dowód uprawnienia do głosowania. Serio: zamiast dokumentu — rodowa szabla.

Demokracja bez tajemnic

Tak, dobrze zauważyłeś: głosowanie jest jawne. Każdy widzi, jak głosujesz. Krytycy podnoszą to od lat, ale mieszkańcy Glarus i Appenzell bronią swojej tradycji jak niepodległości — bo Landsgemeinde to nie tylko głosowanie, ale największe święto roku: odświętne stroje, rodziny z dziećmi, potem wspólne świętowanie w całym miasteczku.

W Glarus na dodatek każdy obywatel może z mównicy zgłosić poprawkę do ustawy — na żywo, przed całym kantonem. I bywa, że taka spontaniczna poprawka wygrywa. To właśnie w Glarus w ten sposób obniżono kiedyś wiek wyborczy do 16 lat — jako jedynym kantonie w Szwajcarii.

Byliście kiedyś na Landsgemeinde? To jedna z najlepszych jednodniowych wycieczek, jakie można zrobić w Szwajcarii — kawałek średniowiecza działający na żywo. Dajcie znać w komentarzach, czy widzieliście to na własne oczy, i oznaczcie kogoś, kogo trzeba tam zabrać!