Dlaczego muzułmanie mają problem z budową meczetów w Szwajcarii? Kolejne projekty upadają

W Szwajcarii rosną napięcia wokół planów budowy lub adaptacji budynków na meczety i centra islamskie. W kilku miejscach, m.in. w kantonie Schwyz i w mieście Berno, projekty spotkały się z oporem mieszkańców i polityków. Sprawy dotyczą zarówno kupna budynków, jak i prób przekształcenia ich w sale modlitewne i centra społecznościowe.

W Siebnen w kantonie Schwyz lokalna wspólnota albańsko‑islamska planowała kupić starszy dom i urządzić w nim centrum kultury z restauracją i pokojem modlitewnym. W planach miało nie być zewnętrznych zmian budynku ani wezwań do modlitwy za pomocą muezzina. Zakup miał być sfinansowany z darowizn miejscowych mieszkańców tej wspólnoty, bez zagranicznych funduszy. Mimo to wiele osób wyraziło obawy o hałas, ruch i bezpieczeństwo. Partia SVP zebrała ponad 5000 podpisów pod petycją. Gmina złożyła skargę na decyzję kantonalnego departamentu gospodarki, który stwierdził, że taki zakup nie wymaga zgody administracyjnej. Ostatecznie inwestorzy zrezygnowali z tego miejsca i szukają innego lokalu.

W Bernie sytuacja dotyczyła planu zakupu od kościoła budynku w osiedlu Wittigkofen przez Islamisches Zentrum Bern. Kościół reformowany chciał sprzedać, bo traci członków i ma problemy finansowe. Cena wynosiła 1,8 miliona franków, a centrum islamskie zebrało dotąd 700 000 franków. Organizacja uzyskała potwierdzenie od banku, ale nie udało się dopiąć wiążącego finansowania w wyznaczonym terminie. W efekcie kościół otworzył negocjacje z innymi potencjalnymi kupcami.

W St. Gallen pojawił się projekt dużej meczety za około 15 milionów franków, przedstawiony przez lokalną wspólnotę El‑Hidaje. Projekt jeszcze nie trafił formalnie do urzędu, ale już wywołał reakcję polityczną. Radni SVP złożyli zapytanie do rządu kantonu i mówią o „schodzącej islamizacji”, żądając wyjaśnień o źródłach finansowania. W odpowiedzi wspólnota napisała, że finansowanie ma pochodzić głównie z lokalnych darowizn i że zależy jej na przejrzystości.

Kilka liczb i tło. W Szwajcarii mieszka około 450 000 muzułmanów. Istnieje około 250 meczetów i sal modlitewnych. Większość z nich to pomieszczenia zaadaptowane z biur czy piwnic, a nie nowe, reprezentacyjne budynki. W 2009 roku wprowadzono zakaz stawiania nowych minaretów, co nadal wpływa na dyskusje wokół widocznych symboli religijnych. Sprawy budowlane i zmiana przeznaczenia obiektów często zależą od prawa miejscowego, planów zagospodarowania i decyzji administracyjnych.

Co to może oznaczać? Po pierwsze, projekty mogą być zablokowane z przyczyn administracyjnych lub finansowych. Jeśli budynek wymaga zmiany przeznaczenia lub ingerencji w zewnątrz, potrzebne są pozwolenia. Po drugie, brak porozumienia z lokalną społecznością prowadzi do napięć społecznych i rezygnacji inwestorów. Po trzecie, jeśli projekty są jasne w finansowaniu i zgodne z prawem, mogą jednak dojść do skutku w innych miejscach.

Możliwe scenariusze są różne. W przypadku braku pieniędzy projekt upada, jak to miało miejsce w Bernie do tej pory. Gdy przeważają obawy mieszkańców, projektodawcy mogą przenieść inwestycję gdzie indziej. Również dialog z gminą i przejrzystość finansów mogą zmniejszyć napięcia. W dłuższej perspektywie ważne są jasne zasady dotyczące zmiany przeznaczenia budynków i udział lokalnej społeczności w decyzjach.

Wyjaśnienie prostym przykładem: jeśli grupa chce kupić dom i urządzić w nim salę modlitewną, urząd sprawdza, czy zmienia się sposób użytkowania budynku. Jeśli nie, możliwe, że nie potrzeba pozwolenia. Jeśli trzeba zmienić elewację albo dodać miejsca parkingowe, wtedy urzędy i sąsiedzi mogą mieć prawo ich żądać lub sprzeciwić się. Takie procedury można znaleźć w miejscowych planach zagospodarowania i w prawie budowlanym.

Podsumowując, w Szwajcarii tematy związane z nowymi meczetami łączą sprawy prawne, finansowe i społeczne. Często najważniejsza jest rozmowa między inwestorem a lokalną społecznością. Równie istotne są jasne informacje o finansowaniu i zgodność z lokalnymi przepisami. Wiele projektów może się powieść, jeśli strony zechcą rozmawiać i wyjaśniać wątpliwości.

— Natalia

Źródło: nzz.ch