Sąd w Vaud utrzymał podatek od 120 tys. franków

2 października 2026 roku sąd kantonalny w Vaud utrzymał podatek od 120 000 franków wypłaconych ofierze wykorzystywania seksualnego przez księdza. François otrzymał od Kościoła łącznie 220 000 franków odszkodowania za krzywdę z dzieciństwa. Sąd uznał, że urząd skarbowy mógł sam ocenić, jaka część tej kwoty podlega opodatkowaniu.

O przemocy powiedział po kilkudziesięciu latach

François miał 12 lat, gdy zimą 1979 lub 1980 roku trafił do internatu szkoły Collège Champittet w Pully w kantonie Vaud. Pochodził z bardzo religijnej, katolickiej rodziny. Służył do mszy, a ksiądz, któremu pomagał przy ołtarzu, nocą klękał przy jego łóżku i wielokrotnie go wykorzystywał.

W pokoju spali także starszy brat François i jego kolega ze szkoły. Chłopiec nie krzyczał. Zastygał ze strachu, a wspomnienie wzoru na szlafroku zakonnika pozostało z nim przez następne dekady.

François długo milczał. Dorastał w rodzinie, w której Kościół zajmował bardzo ważne miejsce. Dopiero wypalenie zawodowe i praca z psycholożką sprawiły, że dawne wspomnienia wróciły. Jak tłumaczył, milczenie mogło być sposobem, w jaki jego umysł chronił go przed tym, co się wydarzyło.

Przełom przyszedł po filmie o skandalu wykorzystywania seksualnego w Kościele oraz po kolejnych ujawnieniach podobnych spraw we Francji. Pewnego wieczoru François zobaczył w wiadomościach RTS rozmowę o szwajcarskiej komisji zajmującej się wysłuchiwaniem ofiar i rozwiązywaniem sporów dotyczących przemocy seksualnej w Kościele.

Od dwóch lat miał w skrzynce e-mail przygotowany projekt zawiadomienia. Tym razem go wysłał. Nie chodziło mu wtedy o pieniądze. Chciał, aby sprawca trafił do więzienia i poniósł odpowiedzialność.

François spotkał się z przedstawicielami Kościoła oraz z księdzem. Duchowny przyznał się do czynów, ale nie doszło do skazania, ponieważ zgodnie ze starymi przepisami czyny były już przedawnione. Dla ofiary oznaczało to kolejne zamknięte przejście: po latach zdobył się na ujawnienie przemocy, a następnie usłyszał, że na reakcję państwa jest za późno.

Kościół wypłacił 220 tysięcy franków

Równolegle komisja pomagała François w rozmowach o finansowym zadośćuczynieniu. 30 maja 2022 roku podpisał porozumienie z Kościołem. Dokument przewidywał 20 000 franków za krzywdę niemajątkową, czyli cierpienie i skutki przemocy, oraz dodatkowe 200 000 franków opisane w ten sam sposób.

Pierwsza kwota odpowiadała maksymalnej wypłacie w zwykłym kościelnym mechanizmie odszkodowań. Druga miała symbolicznie nawiązywać do opłat za szkołę, które przez lata ponosiła zmarła już matka François.

Otrzymane pieniądze przeznaczył na swoje przedsiębiorstwo. Jak mówił, firma zapewnia utrzymanie kilku rodzin. Zadośćuczynienie traktował jako krok do odbudowania życia, choć jednocześnie podkreślał, że żadna suma nie może cofnąć tego, co wydarzyło się w dzieciństwie.

W zeznaniu podatkowym za 2022 rok wpisał całe 220 000 franków jako odszkodowanie za krzywdę niemajątkową. Szwajcarskie przepisy przewidują zwolnienie z podatku dla tego rodzaju wypłat i nie wskazują górnego limitu.

Urząd skarbowy początkowo uznał za wolne od podatku tylko 20 000 franków. Pozostałe 200 000 franków doliczył do dochodu podlegającego opodatkowaniu. Po odwołaniu urząd zmienił swoje stanowisko częściowo: zwolnił z podatku 100 000 franków, a opodatkował pozostałe 120 000 franków.

Sąd uznał, że urząd mógł ocenić prawdziwy charakter wypłaty

Prawnik François twierdził, że urząd pomylił dwa różne rodzaje kwot. Szwajcarskie sądy często przyznają stosunkowo niskie odszkodowania za krzywdę niemajątkową. Wynika to z ostrożnego podejścia do takich wypłat podczas procesów.

Porozumienie między stronami może jednak przewidywać inną sumę, ustaloną dobrowolnie jako sposób naprawienia szkody. Zdaniem prawnika urząd nie powinien zastępować treści podpisanej umowy własną oceną. Obie części wypłaty zostały w dokumencie opisane jako zadośćuczynienie za krzywdę niemajątkową.

Sąd przyjął jednak argumentację urzędu. W wyroku z 2 października stwierdził, że administracja może sprawdzić rzeczywisty charakter odszkodowania, nawet gdy strony użyły w umowie określonego sformułowania.

Zdaniem sądu 220 000 franków przekracza kwoty, które szwajcarskie sądy zwykle przyznają w sporach. Wątpliwości sędziów wzbudziło także powiązanie dodatkowych 200 000 franków z opłatami za szkołę. Ten element miał utrudniać uznanie całej wypłaty za zadośćuczynienie za krzywdę niemajątkową.

W rezultacie sąd potwierdził opodatkowanie 120 000 franków. Jednocześnie wyraźnie rozdzielił ocenę podatkową od oceny samej przemocy. Wyrok nie podważał ani faktu wykorzystywania, ani cierpienia François.

W podobnej sprawie urząd uznał za wolne od podatku 1,09 miliona franków

Obrona wskazała na wcześniejszą sprawę dotyczącą katastrofy samolotu Swissair w kanadyjskim Halifax. W tamtym przypadku urząd kantonu Vaud uznał, że około 1,09 miliona franków wypłaconych wdowie mieści się w zwolnieniu dotyczącym zadośćuczynienia za cierpienie.

Martwi mnie, że człowiek, który po dekadach znalazł siłę, by opowiedzieć o przemocy, musi jeszcze udowadniać, że zadośćuczynienie nie było zwykłym dochodem. W tej sprawie najbardziej wybrzmiewa dla mnie pytanie o to, czy formalna ocena pieniędzy potrafi dostrzec ich znaczenie dla osoby skrzywdzonej.

- Natalia