Zasoby wody w Szwajcarii – co się zmienia

W Szwajcarii woda jest nadal dostępna. Tak mówią eksperci. Jednak upały i susze zmieniają, jak i kiedy woda trafia do źródeł pitnych.

Deszcz musi wsiąknąć w ziemię, żeby zasilić wody podziemne. Często jednak wcześniej paruje lub spływa po powierzchni. Rośliny też „zabierają” część deszczu. Dlatego tylko część opadów dociera do warstwy, którą nazywamy wodą gruntową.

W Szwajcarii woda gruntowa odnawia się w różnych porach roku. W Nizinach najczęściej zimą, a w górach podczas roztopów śniegu. Badania pokazują, że uzupełnienie zapasów gruntowych trwa co najmniej pół roku. Czasem jednak trwa to kilka lat. To zależy od rodzaju gleby i od tego, ile spadło deszczu.

Gleba cienko pokryta roślinnością szybko traci wodę przez parowanie. Nawet kilka milimetrów deszczu może zniknąć, zanim dotrze do warstw głębszych. To doświadczenie każdy może sprawdzić w domu obserwując szklankę z małą ilością wody.

Woda gruntowa działa jak magazyn. Przechowuje wodę przez wiele lat. Dzięki temu nie odczuwamy od razu krótkotrwałych susz. Problem pojawia się, gdy zbiory spadną bardzo nisko. Wtedy studnie i ujęcia mogą stać się nieużyteczne, bo nie da się już pompować wody.

Prawo i odpowiedzialność leżą na poziomie federalnym i kantonalnym. Federalna ustawa o ochronie wód wymaga, by użytkowanie było zrównoważone. Oznacza to: nie pobierać więcej wody niż rokrocznie się odnawia. Kantony zarządzają praktycznie ujęciami i dostawami wody. To one decydują o ograniczeniach w czasie suszy.

Jeziora i śnieg także magazynują wodę. Na przykład Jezioro Bodeńskie ma około 48 km3 wody i średnią głębokość około 90 metrów. To duży zbiornik, który pozwala zachować odpływ w suchszych latach. Jednak wykorzystanie zapasów jezior na stałe zwiększyłoby zagrożenie powodziowe przy intensywnych roztopach lub ulewach.

Rzeki są połączone z wodami gruntowymi. Kiedy poziom wód gruntowych spada, rzeki mogą wysychać miejscami. Woda z rzek może wtedy przesączać się do gruntu. Gdy rzeka na pewnym odcinku ma głębsze koryto, woda może ponownie wypłynąć.

W razie kryzysu stosuje się konkretne kroki. Można wstrzymać pobór wody. W skrajnym wypadku można też sztucznie doprowadzić wodę z innych obszarów. To jednak rozwiązanie awaryjne i kosztowne. Długoterminowo lepsze są działania, które zwiększają magazynowanie wody w krajobrazie.

Przykłady takich działań to tzw. „szmankowa” (schwamm) koncepcja miasta i krajobrazu. Polega ona na zatrzymywaniu wody poprzez drzewa, zielone dachy, przepuszczalne nawierzchnie, zbiorniki i muldy. Dzięki temu więcej deszczu wsiąka w grunt i później zasila rzeki i studnie.

Desalinizacja morza działa w niektórych krajach. Na świecie około 300 milionów ludzi korzysta z odsalanej wody. W Szwajcarii to jednak nie jest praktyczne. Główną przeszkodą jest transport dużych ilości wody daleko w głąb lądu. Koszty i infrastruktura byłyby ogromne.

Scenariusze na przyszłość zależą od klimatu. Jeśli lata będą coraz cieplejsze i suche, uzupełnianie wód gruntowych będzie wolniejsze. To z kolei może wymusić ograniczenia dla rolnictwa, przemysłu i gospodarstw domowych. Może też zaszkodzić ekosystemom wodnym i rybom.

Co to oznacza dla mieszkańców? Przede wszystkim trzeba planować oszczędzanie wody. Trzeba także inwestować w zielone rozwiązania w miastach i na wsiach. Administracje kantonalne i gminne będą odgrywać kluczową rolę. To one mogą wprowadzać lokalne reguły, kontrolować pobór i inwestować w magazynowanie wody.

Podsumowując: woda się nie skończy nagle. Jednak lokalne niedobory są możliwe. Działania proste do wdrożenia i planowanie pomogą zmniejszyć ryzyko. Zmiany klimatu tylko podkreślają potrzebę długoterminowego myślenia o gospodarce wodnej.

— Natalia

Źródło: blick.ch