Szwajcarki mogły głosować dopiero od 1971 roku. A w jednym kantonie… od 1991

🇨🇭 To odcinek naszej serii „Cotygodniowa ciekawostka o Szwajcarii” — co tydzień jedna rzecz, która brzmi jak mit, a jest najprawdziwszą prawdą.

Kraj słynący z demokracji doskonałej ma w życiorysie wstydliwy rozdział: szwajcarskie kobiety uzyskały prawo głosu na poziomie federalnym dopiero w 1971 roku. Dla porównania: Polki głosowały od 1918, Niemki od 1919, a nawet kobiety w Iranie — od 1963.

Jak to w ogóle możliwe?

Paradoksalnie zawiniła… demokracja bezpośrednia. W większości krajów wystarczyła decyzja parlamentu. W Szwajcarii zmianę konstytucji musieli przegłosować w referendum obywatele — czyli sami mężczyźni. I w 1959 roku powiedzieli „nie": 67 procent przeciw. Potrzeba było kolejnych 12 lat, protestów i zmiany pokoleniowej, żeby w lutym 1971 mężczyźni w końcu zagłosowali „tak" (66 procent za).

Szwajcaria była tym samym jednym z ostatnich krajów Europy, który przyznał kobietom prawa wyborcze. Rok później pierwsze kobiety zasiadły już w Radzie Narodu, a w 1984 Elisabeth Kopp została pierwszą kobietą w rządzie federalnym.

Appenzell: opór do samego końca

Na poziomie kantonalnym rekord pobił Appenzell Innerrhoden. Tamtejsi mężczyźni na Landsgemeinde — zgromadzeniu pod gołym niebem — odrzucali prawo głosu dla kobiet jeszcze w… 1990 roku. Skończyło się tak, że musiał interweniować Federalny Sąd Najwyższy, który w listopadzie 1990 orzekł, że wykluczanie kobiet łamie konstytucję. W 1991 roku kobiety z Appenzell Innerrhoden po raz pierwszy stanęły na placu do głosowania. Tak, to się działo, gdy w Polsce trwała już transformacja ustrojowa.

A dziś?

Dziś Szwajcaria ma za sobą kobiety na stanowisku prezydenta federacji, a w 2019 roku przez kraj przeszedł „strajk kobiet" z ponad pół milionem uczestniczek. Historia zatoczyła koło — ale data „1971" wciąż potrafi zszokować każdego, kto słyszy ją pierwszy raz.

Znaliście tę datę? A może opowiadaliście o niej komuś w Polsce i nikt nie chciał uwierzyć? Podzielcie się w komentarzach — to jedna z tych ciekawostek, które brzmią jak fake news, a są czystą prawdą.