Szwajcarzy zdecydują 29 listopada o łatwiejszym eksporcie broni

29 listopada Szwajcarzy zdecydują, czy eksport broni ma zostać uproszczony. Głosowanie będzie skutkiem referendum przeciw zmianie ustawy o sprzęcie wojennym, którą parlament przyjął w grudniu 2025 roku.

Kampania przeciw zmianom właśnie się rozpoczęła. Prowadzą ją między innymi partie lewicowe, Zieloni, Ewangelicka Partia Ludowa oraz ich młodzieżówki. Dołączyły do nich organizacje humanitarne, w tym Amnesty International.

Przeciwnicy ostrzegają przed słabszą kontrolą

Przeciwnicy ustawy twierdzą, że planowane przepisy usuną najbardziej podstawowe zasady dotyczące eksportu sprzętu wojennego. Ich zdaniem osłabienie kontroli zwiększy ryzyko, że szwajcarska broń trafi do państw prowadzących wojny napastnicze albo dopuszczających się ciężkich naruszeń praw człowieka.

Po zmianach dostawy mogłyby być możliwe pod pewnymi warunkami także wtedy, gdy państwo odbiorcy uczestniczy w konflikcie zbrojnym. Przeciwnicy wskazują również na rezygnację z obowiązkowego oświadczenia, że sprzęt nie zostanie później przekazany innemu państwu.

Ten mechanizm kontrolował możliwość dalszego eksportu szwajcarskiej broni. Organizacje humanitarne ostrzegają, że po jego usunięciu sprzęt mógłby trafić do państw albo innych podmiotów, którym Szwajcaria dziś odmówiłaby bezpośredniej sprzedaży. Wśród wskazywanych zagrożeń znalazło się także przejęcie broni przez organizacje terrorystyczne.

Według przeciwników zmiany całkowicie zniosą kryteria eksportu dla 36 państw. Domagają się oni dokładniejszej oceny każdego przypadku. Taka analiza miałaby obejmować sytuację praw człowieka w kraju odbiorcy, ryzyko dalszego przekazania sprzętu oraz możliwość sprawdzenia, do czego faktycznie został wykorzystany.

Spór dotyczy także roli Szwajcarii

Przeciwnicy ustawy łączą sprawę eksportu broni z rolą Szwajcarii jako neutralnego pośrednika w konfliktach. Ich zdaniem dostarczanie amunicji stronom konfliktu może osłabić wiarygodność szwajcarskich dobrych usług, czyli działań mediacyjnych i dyplomatycznych.

Ich zdaniem Szwajcaria nie może jednocześnie pośredniczyć w konfliktach i dostarczać amunicji do tych samych konfliktów. Przeciwnicy zmian uważają, że podważyłoby to jej pozycję.

Zwolennicy wskazują na armię i przemysł

Rada Federalna oraz większość parlamentu popierają poluzowanie przepisów. Ich zdaniem szwajcarskie zasady eksportu są bardziej restrykcyjne niż regulacje obowiązujące w innych państwach, przez co krajowy przemysł zbrojeniowy traci konkurencyjność.

Zwolennicy przekonują, że silny przemysł ma znaczenie także dla zaopatrzenia szwajcarskiej armii. Firmy zbrojeniowe w pierwszej kolejności zabezpieczają potrzeby własnego państwa, dlatego Szwajcaria powinna mieć możliwość oferowania i dostarczania sprzętu innym krajom.

Zmiana miałaby też ułatwić dostawy do państw partnerskich w czasie konfliktu. Partnerzy Szwajcarii mogliby otrzymywać sprzęt wojskowy także w sytuacji kryzysowej, a materiał eksportowany przez Szwajcarię mógłby być przekazywany dalej innym państwom.

W dniu głosowania decyzję podejmie szwajcarska ludność uprawniona do udziału w referendum. Zwolennicy zmian rozpoczną własną kampanię później. 20 Minuten również przedstawi ich argumenty.

Brakuje mi w tym rachunku jasnego pokazania, jak w praktyce miałaby wyglądać kontrola dalszego przekazywania broni po zmianie przepisów. Za kilka tygodni najważniejsze będzie porównanie konkretnych zabezpieczeń z ryzykiem, o którym mówią przeciwnicy.

- Paweł

Źródło: 20min.ch