Kraj, który nie był na wojnie od ponad 200 lat. Do ONZ wstąpił dopiero w 2002 roku

🇨🇭 To odcinek naszej serii „Cotygodniowa ciekawostka o Szwajcarii” - co tydzień jedna rzecz, która brzmi jak mit, a jest najprawdziwszą prawdą.

Ostatnia wojna, w której walczyła Szwajcaria jako państwo, skończyła się, zanim wynaleziono kolej. Od tamtej pory kraj przeżył dwie wojny światowe, zimną wojnę i dziesiątki konfliktów u sąsiadów - nie oddając ani jednego strzału na obcym terytorium.

Skąd ta neutralność?

Tradycja sięga bitwy pod Marignano w 1515 roku, po której Szwajcarzy uznali, że mieszanie się w wielkie wojny Europy to kiepski interes. Formalnie neutralność uznały mocarstwa na kongresie wiedeńskim w 1815 roku - i od tego czasu jest ona filarem szwajcarskiej polityki. Nie jest to jednak neutralność bezbronna: Szwajcaria utrzymuje armię z powszechnym poborem, a jej doktryna przez lata brzmiała w skrócie „nie atakujemy nikogo, ale spróbujcie tu wejść".

Neutralny, czyli osobny

Konsekwencje bywają zaskakujące. Szwajcaria nie należy do NATO ani Unii Europejskiej. Do ONZ - organizacji, której europejska siedziba stoi w Genewie! - wstąpiła dopiero w 2002 roku, po referendum. Wcześniej obywatele dwukrotnie mówili „nie", uznając, że nawet członkostwo w ONZ mogłoby naruszyć neutralność. Przez lata Szwajcaria była w ONZ jedynie obserwatorem, goszcząc u siebie tysiące dyplomatów organizacji, do której sama nie należała.

Neutralność zrobiła też ze Szwajcarii dyżurnego pośrednika świata: to tu negocjowano dziesiątki traktatów, a gdy dwa państwa zrywają stosunki dyplomatyczne, ich interesy często reprezentuje właśnie Szwajcaria. Przez dekady reprezentowała na przykład interesy USA w Iranie.

Czy to jeszcze działa?

Po rosyjskiej agresji na Ukrainę Szwajcaria przejęła sankcje UE, co wywołało gorącą debatę: czy kraj wciąż jest neutralny? Dyskusja trwa do dziś i regularnie wraca w referendach oraz kampaniach politycznych. Jedno jest pewne: żaden inny kraj nie zrobił z neutralności takiego znaku firmowego.

Jak myślicie - neutralność to dziś jeszcze atut, czy przeżytek? Ciekawi nas Wasze zdanie w komentarzach.