W Bernie trwa praca nad kluczowymi ustawami: od sanacji długów po 13. emeryturę i legalizację konopi

Między kolejnymi sesjami parlamentu w Bernie nadal zapadają istotne decyzje. National- i Ständeratskommissionen przygotowują projekty ustaw, a rząd spotyka się regularnie — co daje obraz intensywnej pracy legislacyjnej poza główną salą obrad.

Jedna z proponowanych zmian dotyczy prawa karnego: posłowie komisji prawa Rady Narodowej poparli przesunięcie terminu, po którym skazany na karę dożywocia może ubiegać się o warunkowe zwolnienie — z dotychczasowych 15 na 17 lat. Decyzję ostateczną podejmie cała izba we wrześniu.

W odpowiedzi na problem długów rząd proponuje nowe narzędzie – tzw. Sanierungskonkursverfahren. W jego ramach dłużnik miałby przez trzy lata oddawać niemal każdy nadwyżkowy frank ponad minimum egzystencji, po czym pozostałość zadłużenia ulegałaby umorzeniu. Komisja prawa Rady Narodowej zgodziła się na ten pomysł z drobną poprawką: jeśli sąd uzna, że dłużnik nie wykazuje wystarczającego wysiłku, okres spłaty można przedłużyć do czterech lat. Całość trafi do obrad Rady Narodowej jesienią.

Komisja zdrowia Rady Narodowej otworzyła konsultacje nad projektem legalizacji konopi. Projekt trzyma się założeń przyjętych wcześniej: sprzedaż ma być prowadzona przez państwowe punkty dystrybucji, w ruchu drogowym utrzymana zostanie zasada zerowej tolerancji, a w planie uwzględniono przepisy chroniące młodzież. Konsultacje potrwają do 1 grudnia — obywatele i organizacje mogą zgłaszać uwagi.

Trwają też spory o finansowanie planowanej 13. emerytury AHV, która ma być wypłacana od końca 2026 r. Socjalna komisja Rady Narodowej sugeruje tymczasowe sfinansowanie dodatku poprzez podatkową podwyżkę VAT o 0,7 punktu procentowego, bez składek od wynagrodzeń. Ma to obowiązywać początkowo do 2030 r., po czym parlament ma przygotować ostateczny pakiet reform. Podkreślono, że ewentualna zmiana VAT wymagałaby referendum, więc ostateczne słowo należałoby do obywateli.

W sferze stosunków międzynarodowych prezydentka Konfederacji Karin Keller‑Sutter odbyła w Bernie spotkanie z premierką Ukrainy Julią Swyrydenko, poświęcone wsparciu Szwajcarii dla Ukrainy oraz mediacjom. Premierka rozmawiała następnie z przedstawicielami władz i biznesu.

Co cztery lata federalny parlament przelicza liczbę miejsc w Radzie Narodowej przypadających na kantony. Po ostatnim przeglądzie na wybory 2027 rok zmiany oznaczają, że Bern i Gryzonia tracą po jednym mandacie (Bern pozostanie z 23 miejscami, Gryzonia z 4), zaś Luzern i Fribourg zyskują po jednym mandacie (Luzern — 10, Fribourg — 8). W Gryzonii obawy budzi, że przy dużej liczbie znanych kandydatów może dojść do utraty miejsca przez jednego z dotychczasowych parlamentarzystów.

Dwuznaczne sygnały napływają też z wojska. Szwajcarska armia ma problem z niskim udziałem kobiet — cel to około 10% do 2030 r., obecnie udział wynosi zaledwie 1,6%. Posłowie z partii EDU, reprezentowani przez Ericha Vontobla, zaproponowali kontrowersyjne rozwiązania, takie jak koncentracja kobiet w wybranych jednostkach, coroczny lub dwuletni rytm powołań do szkół koszarowych albo nawet utworzenie oddzielnego rodzaju sił zbrojnych wyłącznie dla kobiet. Rząd odrzuca te pomysły jako sprzeczne z polityką równouprawnienia i ostrzega, że izolowanie kobiet nie poprawi sytuacji.

W pierwszej połowie 2025 r. do Szwajcarii przyjechało 76’332 migrantów — o 5,4% mniej niż rok wcześniej, podał Sekretariat Stanu ds. Migracji. Jednocześnie z kraju wyemigrowało 37’643 osoby z zagranicznej stałej populacji, co oznacza wzrost. Nettozwyżka migracyjna zmalała o 6’792 do poziomu 34’171 osób. Z krajów UE/EFTA pochodziło 56’169 przybyszów, większość z nich przyjechała podjąć stałą pracę.

Rząd przeprowadził także kilkudniowe konsultacje ekonomiczne, w których — w świetle dodatkowych amerykańskich ceł — zdecydowano, że nie będzie specjalnego pakietu stymulacyjnego. Zamiast tego zaproponowano wsparcie przez mechanizmy już znane: częściowe świadczenia krótkoterminowej pracy, deregulację biurokratyczną i promocję eksportu.

Projekt wprowadzenia opłaty 50 franków za wizytę w izbie przyjęć uzyskał poparcie komisji zdrowia Rady Narodowej, ale rząd odrzucił pomysł. Argumenty: opłata nie odciąży znacząco szpitali, bo pacjenci często nie mają alternatywy poza nocą i w weekendy, oraz że system generowałby dodatkową biurokrację i koszty administracyjne.

Rząd zaktualizował prognozy finansowe dla AHV i IV. Bez działań AHV może odczuwać lukę budżetową rzędu 4,2 mld CHF rocznie do 2035 r. IV natomiast może przynosić rocznie do 2040 r. o około 300 mln CHF więcej wydatków niż przychodów, częściowo z powodu rosnącej liczby nowych rent, zwłaszcza wśród osób poniżej 30. roku życia.

W debacie o wynagrodzeniach w bankowości SVP‑owski senator Jakob Stark postulował górny limit płac bankierów na poziomie 3–5 mln CHF rocznie. Komisja gospodarcza Rady Narodowej woli jednak ograniczyć regulacje do banków systemowo istotnych i skupić się na zapobieganiu szkodliwym systemom bonusowym, zamiast wprowadzać jednorodny surowy pułap.

Parlament pracuje też nad zniesieniem tzw. “kary za małżeństwo”. Wiosną przyjęto ideę indywidualnego opodatkowania, jednak to rozwiązanie krytykowane jest za zwiększenie obciążeń administracyjnych. Partia Mitte zgłosiła alternatywną, mniej biurokratyczną inicjatywę, ale komisja gospodarcza Rady Narodowej nie zarekomendowała jej poparcia, więc sprawa trafi teraz pod obrady całej izby.

W kontekście ochrony przyrody ständeratowa komisja środowiskowa zaproponowała złagodzenie ochrony gągoła (goosander), drapieżnej kaczki żywiącej się rybami, tłumacząc, że w niektórych wodach jej ograniczenie strzela być ułatwione, aby chronić nadmiernie zdegradowane populacje ryb. Raport urzędu ochrony środowiska wskazuje bowiem, że prawie trzy czwarte szwajcarskich cieków ma zły stan dla ryb.

Związek pracowników Travail.Suisse przedstawił żądania płacowe na najbliższy rok: domaga się średnich podwyżek o 2% dla wszystkich pracowników, argumentując, że przez minione lata realne płace w praktyce stały w miejscu, a rosnące koszty życia ( składki zdrowotne, czynsze) wymagają korekty.

Komisja kultury Rady Narodowej przedstawiła własny, pośredni kontrpropozycję wobec “inicjatywy przeciw hałaśliwym fajerwerkom” — proponuje m.in. obowiązek okazania dowodu tożsamości przy zakupie najsilniejszych petard oraz zakaz przyrządów przeznaczonych wyłącznie do robienia huku. Surowszy wariant, forsowany przez mniejszość, przewidywałby zakaz używania hałaśliwych fajerwerków prywatnie. Przed skierowaniem projektu do izby odbędzie się skrócone konsultacje.

W partii Mitte dwie kandydatki — Maya Bally (Aargau) i Yvonne Bürgin (Zurych) — zgłosiły się do objęcia przywództwa frakcji po wyborze poprzedniego szefa na prezesa partii; wybór zaplanowano na 16 września.

Rząd postuluje też wpisanie zasady wychowania bez przemocy w prawo jako normy o charakterze sygnałowym; po tym, jak Rada Narodowa poparła zakaz lekkich klapsów, ständeratowa komisja również zaopiniowała projekt pozytywnie i decyzja ma zapaść jesienią.

W związku z amerykańskimi cłami władzom udało się przeprowadzić serię rozmów z przedstawicielami sektora farmaceutycznego — w przyszłym miesiącu planowany jest okrągły stół z branżą. Rząd wysyła do Waszyngtonu delegację na rozmowy ws. taryf celnych; celem jest przedstawienie USA bardziej korzystnej oferty w nadziei na złagodzenie sporów handlowych.

W sprawach przemysłowych parlament zablokował wcześniej plany prywatyzacji firmy kosmicznej Beyond Gravity (dawniej część Ruag). Rząd powołał teraz grupę strategiczną z ekspertami, w tym z byłym dyrektorem ds. naukowych NASA Thomasem Zurbuchenem, aby jak najszybciej określić przyszły kurs firmy.

Na koniec: rząd przedłużył ulgowy, hotelowy stawkę VAT 3,8% o kolejne osiem lat, do 2035 r., co według administracji ma wspierać turystykę, choć rząd zastrzegł, że branża radzi sobie obecnie lepiej niż w 1996 r., kiedy obniżka była wprowadzona.

W Bernie prace nad ustawami toczy się intensywnie: od kwestii społecznych przez gospodarcze po obronne — w kolejnych tygodniach przed parlamentem stoi wiele decyzji o dalekosiężnych skutkach.

Źródło: 20min.ch