Szwajcarzy zagłosują nad podatkami małżeństw 29 listopada

29 listopada 2026 roku Szwajcarzy zagłosują nad inicjatywą Fairness, która ma zakończyć karanie małżeństw wyższym obciążeniem podatkowym. Przeciwnicy ostrzegają, że propozycja może stworzyć dwa równoległe systemy i nawet trzy deklaracje podatkowe dla jednej rodziny.

Inicjatywa zakłada dalsze wspólne opodatkowanie małżeństw na poziomie federalnym. Jednocześnie małżeństwa nie mogłyby być traktowane gorzej niż inne osoby rozliczające podatki. To odróżnia ją od opodatkowania indywidualnego, które zakłada osobne rozliczenia każdej osoby.

Przeciwnicy ostrzegają przed dwoma systemami

Przeciwko inicjatywie wystąpiły liberalna partia, Zieloni Liberałowie, socjaliści i Zieloni. Dołączyły do nich między innymi organizacje gospodarcze oraz zrzeszenie szwajcarskich miast. Stanowisko przeciwne zajęły także Rada Federalna i parlament.

Przeciwnicy wskazują, że na poziomie kantonów i gmin obowiązywałaby nadal zasada opodatkowania indywidualnego. Po przyjęciu inicjatywy małżeństwa byłyby więc wspólnie rozliczane przez państwo, a osobno przez kanton i gminę. W najtrudniejszym wariancie jedna rodzina mogłaby wypełniać trzy deklaracje podatkowe.

Taki układ oznaczałby dodatkową pracę dla rodzin, firm i administracji. Przeciwnicy nazywają go podatkowym chaosem, ponieważ te same osoby podlegałyby różnym zasadom zależnie od poziomu państwa, który obliczałby podatek.

Spór dotyczy także modelu rodziny

Zdaniem przeciwników inicjatywa jest niedopasowana do obecnego życia rodzinnego. Ich argument brzmi tak: propozycja daje przewagę małżeństwom i może wzmacniać model, w którym jedna osoba zarabia głównie, a druga dokłada mniejszą część dochodów.

Osobny zarzut dotyczy zachęt do pracy. Przeciwnicy twierdzą, że inicjatywa może tworzyć niewłaściwe zachęty dotyczące aktywności zawodowej. Szczegóły wdrożenia pozostają według nich niejasne, dlatego określają inicjatywę jako rozwiązanie przypominające niespodziankę.

W zależności od przyjętego wariantu federalny budżet mógłby tracić na podatkach do 3 miliardów franków rocznie. Przeciwnicy oceniają, że największą korzyść odniosłyby przede wszystkim małżeństwa o wysokich dochodach.

Zwolennicy mówią o równości małżeństw

Inicjatywę uruchomiła partia Centrum. Popierają ją między innymi Szwajcarska Partia Ludowa, EDU oraz Szwajcarski Związek Rolników.

Zwolennicy przekonują, że osoby, które zawarły małżeństwo i przejęły odpowiedzialność za rodzinę, nie powinny być podatkowo karane. Ich zdaniem propozycja pozwala uwzględnić różne modele życia rodzinnego, pozostawiając wspólne rozliczenie małżonków na poziomie federalnym.

W praktyce wynik głosowania zdecyduje, czy małżeństwa będą mogły korzystać ze wspólnego rozliczenia na poziomie federalnym, przy równoczesnym stosowaniu osobnego systemu w kantonach i gminach. Spór dotyczy więc zarówno wysokości obciążeń, jak i liczby deklaracji, które rodziny będą składać w przyszłości.

Martwi mnie, że hasło sprawiedliwości podatkowej może przykryć bardzo trudny mechanizm, którego skutki odczuje także administracja. Największą niewiadomą pozostaje sposób połączenia wspólnego rozliczenia federalnego z opodatkowaniem indywidualnym w kantonach i gminach.

- Natalia

Źródło: 20min.ch