Szwajcarski sąd oddala roszczenia szpitali za zakaz zabiegów w czasie pandemii

Federalny Sąd Najwyższy w Szwajcarii ogłosił w czwartek, że oddala pozew przeciwko konfederacji wniesiony przez kilka spółek i klinik jednej grupy szpitalnej. Chodziło o żądanie odszkodowania w wysokości 15,7 miliona franków szwajcarskich za straty powstałe wskutek zakazu wykonywania zabiegów medycznych niewymagających natychmiastowej interwencji, obowiązującego w okresie od 17 marca do 26 kwietnia 2020 roku.

Zakaz ten został wprowadzony przez Radę Federalną na początku pandemii COVID-19 jako krok mający ograniczyć obciążenie systemu ochrony zdrowia oraz zmniejszyć ryzyko zakażeń. W 2023 roku kilka spółek i klinik tej samej grupy złożyło wobec państwa roszczenie odszkodowawcze w łącznej wysokości 15,7 mln CHF. Rada Federalna odrzuciła to żądanie w marcu 2024 roku, po czym sprawa trafiła do publicznego procesu głównego przed sądem w Lozannie, który ostatecznie pozew oddalił. Pisemne uzasadnienie wyroku ma zostać opublikowane w późniejszym terminie.

W praktyce postępowania o odszkodowanie przeciwko państwu za szkody wynikłe z decyzji administracyjnych kluczowe są przesłanki prawne: istnienie bezprawnego działania organu, związek przyczynowy między działaniem a szkodą oraz przesłanki odpowiedzialności zgodnie z prawem odszkodowawczym. W okresie kryzysu zdrowotnego sądy często oceniają również zasadność i proporcjonalność podjętych środków — czyli czy ograniczenia były konieczne dla ochrony zdrowia publicznego i czy organ działał w granicach swoich uprawnień.

Znaczenie tego orzeczenia wykracza poza wyliczone w procesie kwoty. Jeżeli sąd potwierdzi, że działania rządu mieściły się w granicach prawnych stosowanych w sytuacji nadzwyczajnego ryzyka epidemiologicznego, może to ograniczyć zakres udanych roszczeń odszkodowawczych w podobnych sprawach. Z drugiej strony, gdyby uzasadnienie pisemne wskazało na uchybienia proceduralne lub merytoryczne, mogłoby to otworzyć drogę do dalszych żądań lub doprowadzić do zmian w praktyce administracyjnej i zabezpieczeniach finansowych dla placówek medycznych.

Po stronie administracyjnej warto zauważyć, że kraje radziły sobie w różny sposób z rekompensowaniem strat podmiotów służby zdrowia: niektóre uruchamiały specjalne fundusze, inne korzystały z mechanizmów ubezpieczeniowych albo wsparcia kantonów i regionów. W Szwajcarii decyzje na szczeblu federalnym i kantonalnym oraz istniejące mechanizmy pomocowe będą miały znaczenie dla zdolności szpitali do utrzymania płynności finansowej oraz do planowania działalności usługowej po pandemii.

Możliwe scenariusze po ogłoszeniu pisemnego uzasadnienia wyroku obejmują: utrzymanie obecnego stanowiska prawnego, co zmniejszy motywację do składania podobnych roszczeń; reinterpretację zasad odpowiedzialności państwa w okresach kryzysowych; albo wskazanie luk, które mogłyby prowadzić do politycznych i administracyjnych korekt w zakresie rekompensat i procedur zarządzania kryzysowego. Dla pacjentów i personelu medycznego najistotniejsze będą praktyczne skutki — dostępność terminów, stabilność placówek i finansowanie opieki długoterminowej.

Pisane uzasadnienie orzeczenia będzie kluczowe dla zrozumienia, jak sąd ważył interes publiczny wobec strat prywatnych podmiotów medycznych. Ponieważ Federalny Sąd jest najwyższym organem w tej jurysdykcji, jego decyzja będzie stanowić istotny punkt odniesienia dla przyszłych sporów dotyczących odszkodowań wynikających z państwowych ograniczeń w warunkach kryzysu.

— Natalia

Źródło: 20min.ch