Matki gestacyjne w Szwajcarii - co się zmienia

Sprawa Leihmutterschaften znów wzbudza debatę w Szwajcarii. Wywołał ją głośny przypadek niemieckiego polityka, który skorzystał z usług matki zastępczej za granicą. W polityce pojawiły się oskarżenia o dwulicowość. To z kolei sprowokowało ponowną dyskusję o tym, czy prawo w Szwajcarii powinno się zmienić.

Obecnie w Szwajcarii obowiązuje zakaz korzystania z surogacji, podobnie jak w Niemczech. Zakaz oznacza, że organizowanie ciąży u innej kobiety w celu urodzenia dziecka na rzecz pary lub osoby jest zabronione. W praktyce niektóre pary wyjeżdżają za granicę, gdzie prawo na to pozwala. To powoduje problemy prawne i administracyjne po powrocie.

Kilku polityków wzywa teraz do legalizacji. Przykładowo Hans-Peter Portmann z FDP mówi, że wiele par chce w ten sposób mieć dzieci. Patrick Hässig z GLP popiera surogację, ale tylko w formie niekomercyjnej. Zieloni mówią o potrzebie czasu na spokojną debatę i o oddzieleniu form niekomercyjnych od komercyjnych.

Przeciwnicy zwracają uwagę na ryzyko wykorzystania kobiet i na dobro dziecka. Nina Fehr Düsel ze SVP podkreśla obawy o wyzysk finansowy i o prawo dziecka do poznania pochodzenia. Tego typu argumenty wpływają na to, że zmiana prawa może napotkać silny opór w parlamencie.

Jeżeli prawo miałoby się zmienić, są możliwe różne scenariusze. Pierwszy to pełna legalizacja komercyjnej i niekomercyjnej surogacji z ramami prawnymi. Drugi to legalizacja tylko form altruistycznych, gdzie matka zastępcza nie otrzymuje zapłaty poza kosztami. Trzeci to utrzymanie zakazu, ale lepsze regulowanie i uznawanie sytuacji prawnych dzieci urodzonych za granicą.

W praktyce zmiana prawa wymaga jasnych reguł. Trzeba ustalić, kto jest prawnym rodzicem po urodzeniu. Należy też chronić zdrowie i prawa matki zastępczej. Ponadto konieczne są zasady dotyczące zgody, informacji i opieki medycznej. Ważne będą też przepisy o rejestracji urodzeń i o obywatelstwie dziecka.

Innym problemem są transgraniczne skutki. Gdy pary jadą do krajów z innymi przepisami, Szwajcaria traci kontrolę nad procesem. To utrudnia ochronę praw kobiet i dzieci. Dlatego część polityków proponuje, by rozmawiać o regulacjach we własnym kraju, zamiast wypychać ludzi za granicę.

Wreszcie etyka i ochrona dzieci będą kluczowe. Debata może dotyczyć tego, czy płód i narodzone dziecko mają prawo do informacji o pochodzeniu. Równie ważne jest zapewnienie, że kobiety nie zostaną zmuszone przez biedę do roli surogatki. Każdy projekt ustaw powinien jasno chronić wszystkie strony.

Cała dyskusja może pójść w kilku kierunkach. Parlament może zaproponować nowe przepisy, może też utrzymać zakaz i zamiast tego regulować sytuacje międzynarodowe. Różne opcje niosą różne skutki dla rodziców, dzieci i matek zastępczych. Dlatego decyzje wymagają jasnych i prostych przepisów oraz opieki medycznej i prawnej.

— Paweł

Źródło: 20min.ch