Koniec „złotych spadochronów” dla wysokich urzędników: propozycja zmiany prawa służbowego

Co ma się zmienić

Komisja do spraw polityki państwowej w Radzie Stanu (Ständerat) opowiedziała się jednogłośnie za znaczącą zmianą w prawie federalnym dotyczącym zatrudnienia urzędników: ma zostać zakazane przyznawanie wysokich odpraw, popularnie nazywanych „złotymi spadochronami”, dla funkcjonariuszy najwyższego szczebla administracji federalnej. Decyzja zapadła w głosowaniu 10:0 przy jednej wstrzymującej się osobie.

Jak brzmi propozycja prawna

Komisja wskazała, że zmiana ma na celu dostosowanie przepisów federalnego prawa pracy do zasad obowiązujących w Kodeksie zobowiązań (Obligationenrecht, OR). W praktyce oznacza to ograniczenie możliwości przyznawania odpraw wykraczających poza standardowe rozliczenia wynikające z prawa pracy i warunków umownych. Wyjątkiem mają pozostać przypadki rozwiązania umowy z przyczyn niezależnych od pracownika, np. restrukturyzacja czy reorganizacja jednostki — wówczas możliwe będą odszkodowania, które będą jednak ściśle definiowane.

Tło i ostatnie przypadki

W ostatnich latach w mediach i debacie publicznej głośno komentowano wypłaty kilku wysokich odpraw dla przechodzących w niełaskę szefów instytucji federalnych. Wśród najczęściej przywoływanych przykładów są odprawy powyżej 300 000 franków wypłacone m.in. byłej szefowej Fedpol oraz kierownikowi służby celnej. To one stały się jednym z impulsów do podjęcia inicjatywy ustawodawczej.

Konsekwencje finansowe i administracyjne

Wprowadzenie zakazu ma bezpośredni wpływ na publiczne finanse — ograniczenie wysokich odpraw może przynieść oszczędności budżetowe, choć skala tych oszczędności zależy od konkretnego kształtu przepisów i od tego, czy będą przewidziane klauzule przejściowe. Administracyjnie zmiana wymusi modyfikacje umów o pracę na szczeblu federalnym oraz procesów HR: warunki zatrudnienia, zapisy dotyczące zakończenia stosunku pracy i ewentualnych świadczeń odprawowych będą musiały zostać ujednolicone z nowymi zasadami.

Możliwe scenariusze wdrożenia

1) Parlament przyjmie propozycję w kształcie zaproponowanym przez komisję. W tym przypadku przyszłe umowy i praktyki administracyjne będą musiały być dostosowane do nowego zakazu; istniejąca praktyka wypłat wysokich odpraw zostanie ograniczona dla przyszłych odejść.

2) Parlament wprowadzi wyjątki lub zmiany redakcyjne — możliwe jest zawężenie zakazu albo doprecyzowanie kryteriów przyznawania odpraw, np. przewidzenie konkretnych limitów finansowych czy szczególnych przesłanek dla wypłat.

3) Spory prawne i interpretacyjne — po wejściu w życie nowego przepisu mogą pojawić się spory sądowe dotyczące interpretacji wyjątków (np. jakie przypadki uznać za „nie winią pracownika”) oraz kwestii przejściowych dotyczących już zawartych umów.

Wpływ na rekrutację i motywację kadry

Zmiana może mieć efekt pośredni na rynek pracy w administracji publicznej. Z jednej strony ograniczenia w zakresie odpraw zmniejszają koszty dla państwa i odpowiadają publicznemu oczekwaniu większej przejrzystości. Z drugiej strony, w niektórych przypadkach atrakcyjność stanowisk kierowniczych może wymagać rekompensaty w innych formach — np. przez jasne warunki awansów, premie za wyniki czy lepsze zabezpieczenia socjalne. W praktyce urzędy mogą zacząć negocjować inne elementy pakietu zatrudnienia, aby przyciągnąć lub zatrzymać wykwalifikowanych menedżerów.

Harmonogram dalszych prac

Komisja zakłada skierowanie projektu do parlamentu jeszcze tego lata. W dalszym toku prac parlamentarzyści będą dokładnie omawiać zapisy, wyjątki i wpływ przepisów na praktyki kadrowe. Po przyjęciu przez parlament projekt trafi do fazy legislacyjnej i ewentualnie do podpisu federalnego organu wykonawczego.

Podsumowanie

Proponowana zmiana to krok w kierunku ograniczenia wysokich odpraw dla szefów instytucji federalnych i zbliżenia przepisów służby cywilnej do standardów prawa obligacyjnego. Projekt przewiduje wyjątki dla przypadków zaniedbanych przez pracownika, które wynikają z reorganizacji. Ostateczny kształt i skutki regulacji zależą jednak od dyskusji parlamentarnych i ewentualnych doprecyzowań języka prawnego.

Źródła i przykłady

W materiale odwołano się do decyzji komisji policyjnej Rady Stanu i publicznych doniesień o odprawach dla kierownictwa Fedpol i służb celnych. W kontekście prawnym istotne jest odwołanie do Kodeksu zobowiązań (Obligationenrecht), który stanowi punkt odniesienia dla standardów odpraw i odszkodowań w prawie pracy.

Co dalej można obserwować

W kolejnych tygodniach warto śledzić treść projektu przygotowanego do parlamentu: doprecyzowania dotyczące wyjątków, limity kwotowe oraz zapisy przejściowe określą, jak duży realny wpływ będzie miała zmiana na praktyki zatrudnieniowe i na budżet federalny.

Kontakt i dodatkowe informacje

Dalsze analizy prawne i finansowe będą niezbędne do oceny pełnego efektu regulacji; instytucje odpowiedzialne za kadry publiczne przygotują zapewne wytyczne wdrożeniowe po przyjęciu ustawy.

— Paweł

Źródło: 20min.ch